Chính sách phát triển vùng dân tộc thiểu số và miền núi phía Bắc đơm hoa kết trái
Hiệu quả từ quá trình thực hiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi phía bắc đang ngày càng rõ nét. Đặc biệt, Chương trình giảm nghèo và Chương trình nông thôn mới đã đạt được những thành tựu đáng kể trên nhiều mặt, từ hạ tầng cơ sở đến đời sống người dân.
Kỳ 1: Trái ngọt từ cộng hưởng chính sách
Vượt qua những chặng đường núi gập ghềnh, quanh co từ phố núi Bắc Hà, tỉnh Lào Cai lên trung tâm xã Xín Mần, tỉnh Tuyên Quang, có thể thấy hạ tầng cơ sở và mạng lưới giao thông tới các thôn, bản vùng biên đã được cải thiện rõ rệt. Sự thay đổi này mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế cho người dân địa phương.
Cơ hội từ đường liên xã, liên thôn
Thăm hợp tác xã Hạnh Mơi, nơi đang canh tác 3 ha và liên kết với gần 7 ha của bà con trong thôn trồng củ cải cung cấp cho doanh nghiệp xuất sang Nhật Bản, hiệu quả kinh tế được thể hiện rõ khi người dân nắm bắt được cơ hội từ những con đường giao thông nông thôn. Từ năm 2022, khi đường ô-tô trở nên thuận lợi, anh Hoàng Văn Mơi đã nhanh chóng kết nối với doanh nghiệp xuất khẩu và chế biến nông sản Misaki.
Doanh nghiệp này cử kỹ sư nông nghiệp về cùng ăn, cùng ở với bà con để hướng dẫn kỹ thuật và trực tiếp thu mua sản phẩm. Với HTX Hạnh Mơi, phần lớn khu đất canh tác nằm gần đường lớn, người dân chỉ cần thu hoạch củ cải và tập kết tại các điểm để xe tải của công ty tới thu gom.
Anh Mơi chia sẻ: "Thời tiết lạnh khiến chăn nuôi không hiệu quả, nhưng trồng rau, củ, quả trái vụ lại rất tốt. Năm nay là năm thứ tư liên tiếp chúng tôi thực hiện mô hình rau liên kết, tháng cao điểm có thể thu 20 tấn củ cải/ngày. HTX đã tạo công ăn việc làm cho khoảng 15 lao động thời vụ với thu nhập từ 200.000 đến 500.000 đồng/người/ngày."
Một năm HTX trồng hai lứa củ cải, sau khi thu hoạch lại trồng gừng xen canh, tận dụng thời gian đất nghỉ trước vụ củ cải sau để tăng thêm thu nhập.
Phát triển du lịch cộng đồng
Nhận thấy đường mới giúp việc đưa đón khách du lịch thuận lợi hơn, xã Pà Vầy Sủ đã tận dụng cảnh sắc thiên nhiên và bản sắc văn hóa phong phú để thu hút du khách trong và ngoài nước. Ông Dương Việt Hùng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Pà Vầy Sủ, tỉnh Tuyên Quang cho biết:
"Xã đã hoàn thiện hơn 10 đầu điểm công trình giao thông cho các thôn bản. 12 tuyến đường từ trung tâm xã đi các thôn bản với khoản đầu tư 20 tỷ đồng cũng đã hoàn thành."
Ông Hùng nói thêm: "Xã có trên 90% đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó đồng bào H’Mông chiếm 50% và một số dân tộc khác. Chúng tôi muốn phát huy những giá trị bản sắc, như lễ hội Gầu Tào của người H’Mông, gắn với quy hoạch phân khu khu du lịch thảo nguyên Suối Thầu."
Hiện nay, xã đã thành lập các câu lạc bộ múa khèn, múa sinh tiền của đồng bào H'Mông; hoạt động thêu, nhuộm chàm vải, múa ngựa giấy của đồng bào dân tộc Nùng, sẵn sàng phục vụ khách du lịch. Các giá trị văn hóa này cũng được đưa vào trường học để thế hệ trẻ tiếp thu và lưu giữ.
Cải thiện hạ tầng và phát triển sản xuất
Tại xã Nậm Tăm, tỉnh Lai Châu, đường giao thông nông thôn đã được kiên cố hóa, đạt 100% theo tiêu chí xây dựng nông thôn mới, giúp đi lại thuận lợi. Bám theo các tuyến đường liên xã, liên thôn là hệ thống kênh, mương dẫn nước phục vụ tưới tiêu và sản xuất.
Nhờ đó, nhiều mô hình trồng trọt và chăn nuôi như ong lấy mật, nuôi ngựa, trâu, bò, dê… phát triển mạnh tại các bản có đông người Thái, người Dao, Lự. Các hộ dân không chỉ phát triển kinh tế gia đình mà đã hướng đến sản xuất hàng hóa.
Thách thức và quyết tâm mới
Cải thiện hạ tầng giao thông thôn, bản luôn là bài toán khó với địa phương do nguồn lực có hạn, chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, bằng cách tận dụng triệt để nguồn hỗ trợ từ các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 và sự đóng góp của bà con, "những con đường làm từ sức dân" đã kết nối thôn, bản với mạng lưới giao thông liên xã, liên tỉnh và liên khu vực.
Ông Giàng Xuân Hồ, Phó Bí thư Đảng ủy xã Xín Mần, chia sẻ: "Xã Xín Mần đã cộng hưởng các Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững. Rất nhiều nguồn lực cùng nỗ lực trong một quá trình dài mới có thể đưa những xã '135' của vùng cao vượt khó vươn lên thoát nghèo và có được diện mạo khang trang như hiện nay."
Chuyển biến này không phải là câu chuyện một vài quý hay vài năm, mà là kết quả của nhiều năm liền bền bỉ, kiên định, với sự chung tay của Nhà nước và nhân dân để bảo đảm nguồn lực cho sự ổn định và phát triển nơi thôn, bản.
Thu hoạch củ cải tạo thu nhập thời vụ cho bà con
Năm 2016, sau 5 năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, xã Nậm Tăm, tỉnh Lai Châu là xã đầu tiên của huyện Sìn Hồ đạt chuẩn sớm, nhờ lợi thế về một số chỉ tiêu nông thôn mới.
Ông Lò Văn Sâu nhớ lại: "Được đầu tư về cơ sở hạ tầng từ các chương trình, dự án xóa đói, giảm nghèo và được nhân dân đóng góp tiền bạc, công sức cùng thực hiện nên đạt nhiều thành quả tích cực."
Khi chuyển về thôn bản tái định cư theo chủ trương của tỉnh Lai Châu, người dân Nậm Tăm đã góp hơn 1.300 ha đất để trồng cây cao su, phát triển kinh tế công nghiệp địa phương. 10 năm sau, các chính sách về đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển sản xuất, an sinh xã hội, lao động việc làm đã dần thu "trái ngọt", thể hiện ở những thôn, bản khang trang và đời sống người dân được nâng cao.
Định hướng tương lai
Tháng 12/2025, Chính phủ đã quyết định tích hợp 3 chương trình mục tiêu quốc gia gồm xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thành một chương trình thống nhất cho giai đoạn 2026-2035.
Ông Nguyễn Xuân Đà, Chủ tịch UBND xã Nậm Tăm, đánh giá: "Đây là cột mốc quan trọng song cũng đặt ra nhiều nhiệm vụ mới. Trong giai đoạn tiếp theo, xã xác định các phương hướng, mục tiêu để tiếp tục ổn định kinh tế - xã hội, phát huy thế trận lòng dân trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc."
Ông Đà chia sẻ thêm: "Thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới năm 2025, xã xác định tiếp tục thực hiện có hiệu quả cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn. Thông qua triển khai chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) gắn với lợi thế vùng miền, phát triển tiểu thủ công nghiệp, ngành nghề và dịch vụ nông thôn, bảo tồn và phát huy các làng nghề truyền thống."
Phó Chủ tịch UBND xã Nậm Tăm Lò Văn Sâu cho biết, UBND xã đã xây dựng nghị quyết chuyên đề về bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển du lịch. Tuy nhiên, so với các điểm đến quen thuộc khác của Lai Châu, việc xây dựng và phát triển du lịch gắn với bản sắc văn hóa ở Nậm Tăm còn một hành trình dài để ghi danh trên bản đồ du lịch.
Ông Sâu nhấn mạnh: "Năm 2016, từ khi đạt chuẩn xây dựng nông thôn mới và tiếp tục đặt mục tiêu xây dựng nông thôn mới chất lượng cao, chúng tôi luôn xem đây là một nhiệm vụ chính trị quan trọng. Điện, đường giao thông, trường học được quan tâm đầu tư đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội."
