Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định 144/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung nhiều quy định quan trọng về thuế giá trị gia tăng (GTGT). Văn bản này có hiệu lực từ ngày 20 tháng 6 năm 2026, mang đến những thay đổi đáng chú ý về đối tượng không chịu thuế, điều kiện khấu trừ và chứng từ thanh toán.
Bổ sung nhóm hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế GTGT
Theo quy định mới, một số lĩnh vực được bổ sung vào diện không chịu thuế GTGT, cụ thể:
- Bảo hiểm con người: Bao gồm bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm người học và các dịch vụ bảo hiểm liên quan trực tiếp đến con người.
- Bảo hiểm nông nghiệp: Áp dụng cho bảo hiểm vật nuôi, cây trồng và các dịch vụ bảo hiểm nông nghiệp khác.
- Bảo hiểm thủy sản: Gồm bảo hiểm tàu, thuyền, trang thiết bị phục vụ trực tiếp cho hoạt động đánh bắt thủy sản.
- Tái bảo hiểm: Thực hiện theo quy định của pháp luật về kinh doanh bảo hiểm.
- Bảo hiểm dầu khí: Áp dụng đối với công trình, thiết bị dầu khí, tàu chứa dầu mang quốc tịch nước ngoài hoạt động tại vùng biển Việt Nam.
- Hoạt động bán nợ và chứng chỉ tiền gửi: Sửa đổi, bổ sung khoản 4, bao gồm bán các khoản phải thu, phải trả và chứng chỉ tiền gửi.
- Tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu: Áp dụng với các sản phẩm thuộc Phụ lục I và II, bao gồm cả sản phẩm chưa chế biến hoặc đã chế biến theo quy định.
Siết chặt điều kiện khấu trừ và chứng từ thanh toán
Nghị định cũng điều chỉnh các quy định liên quan đến khấu trừ thuế GTGT đầu vào, yêu cầu doanh nghiệp phải tuân thủ chặt chẽ hơn:
Hạch toán riêng thuế đầu vào
Cơ sở kinh doanh phải tách riêng phần thuế được khấu trừ và phần không được khấu trừ. Trường hợp không hạch toán riêng, việc phân bổ được thực hiện theo tỷ lệ phần trăm (%) doanh thu chịu thuế trên tổng doanh thu trong kỳ. Tổng doanh thu phân bổ bao gồm: doanh thu chịu thuế, doanh thu không chịu thuế, doanh thu từ vàng, bạc, đá quý và doanh thu hàng hóa không phải kê khai thuế. Đối với một số ngành đặc thù như tổ chức tín dụng, chứng khoán, bảo hiểm, việc phân bổ sẽ áp dụng theo quy định của pháp luật chuyên ngành.
Quy định chặt hơn với thanh toán từ 5 triệu đồng
Đáng chú ý, đối với hàng hóa, dịch vụ mua trả chậm hoặc trả góp từ 5 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp phải có đầy đủ: hợp đồng, hóa đơn GTGT và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Về thời điểm kê khai, nếu chưa đến hạn thanh toán, doanh nghiệp vẫn được khấu trừ thuế đầu vào. Tuy nhiên, nếu đến hạn thanh toán mà chưa có chứng từ, doanh nghiệp phải kê khai điều chỉnh giảm thuế đầu vào. Sau khi bổ sung chứng từ, doanh nghiệp được kê khai khấu trừ lại.
Cơ quan chức năng khuyến nghị doanh nghiệp sớm rà soát các hợp đồng mua trả chậm, trả góp từ 5 triệu đồng trở lên; thực hiện hạch toán thuế đầu vào theo đúng nhóm chịu thuế; đồng thời cập nhật danh mục tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu theo Phụ lục I, II để đảm bảo tuân thủ quy định mới.
Nghị định 144/2026 được kỳ vọng sẽ tăng tính minh bạch trong kê khai, khấu trừ thuế, đồng thời siết chặt các hoạt động dễ phát sinh rủi ro về thuế GTGT, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế của Nhà nước.
