Sáng nay (16.7), Hội đồng tiền lương quốc gia tiến hành phiên họp thứ hai nhằm đàm phán phương án tăng lương tối thiểu năm 2027. Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh người lao động mong mỏi được tăng lương sớm để đối phó với giá cả tăng cao, trong khi doanh nghiệp lo ngại áp lực chi phí.
Đề xuất của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam
Trước thềm phiên họp, Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam giữ nguyên quan điểm đề xuất hai phương án tăng lương tối thiểu năm 2027: tăng 8,5% và 9,8% so với năm 2026, áp dụng từ ngày 1.1.2027. Cụ thể, phương án 1 tăng lương tối thiểu vùng từ 360.000 đến 520.000 đồng/tháng, bình quân 9,8%. Phương án 2 tăng từ 315.000 đến 450.000 đồng/tháng, bình quân 8,5%.
Về lương tối thiểu giờ, Tổng LĐLĐ Việt Nam kiến nghị xác định mức lương tối thiểu theo giờ trên cơ sở quy đổi từ lương tối thiểu tháng và áp dụng hệ số điều chỉnh phù hợp.
Bà Trần Thị Thanh Hà, Phó trưởng ban Quan hệ lao động Tổng LĐLĐ Việt Nam, cho biết việc xây dựng hai phương án dựa trên tăng trưởng GDP, chỉ số CPI, năng suất lao động và các yếu tố tác động đến doanh nghiệp.
Người lao động mong tăng lương sớm
Thực tế thời gian qua, mặt bằng giá cả hầu hết các mặt hàng thiết yếu từ thực phẩm, chi phí sinh hoạt đến tiền học hành của con cái đều đã tăng và không có dấu hiệu giảm. Người lao động và tổ chức công đoàn mong muốn tăng lương sớm.
Chị Trần Phương Hà, công nhân Công ty TNHH Sumitomo Heavy Industries (Hà Nội), chia sẻ: "Cả hai vợ chồng tôi đều làm công nhân. Mức thu nhập cơ bản khoảng 12-13 triệu đồng/tháng/người chỉ vừa đủ chi tiêu thắt lưng buộc bụng cho gia đình không phải thuê nhà. Để cân đối, chúng tôi phải cắt giảm tối đa các nhu cầu giải trí, mua sắm, ăn uống không thực sự cần thiết."
Doanh nghiệp lo ngại áp lực chi phí
Ở chiều ngược lại, ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho rằng nếu tăng lương từ 1.1.2027 là quá gấp, không đủ thời gian thích ứng cho cộng đồng doanh nghiệp. Doanh nghiệp mong muốn thời điểm tăng lương từ 1.7.2027.
Nhiều doanh nghiệp bày tỏ lo ngại trước đề xuất tăng lương ở mức cận hai con số. Ông Nguyễn Trọng Nghĩa, Tổng giám đốc Công ty CP StaBOO, nhận định mức tăng 9,8% là quá cao, nằm ngoài mọi kịch bản dự báo tài chính thông thường của doanh nghiệp sản xuất. Ông nói: "Khi xây dựng kế hoạch ngân sách hằng năm, doanh nghiệp chỉ khống chế biên độ tăng chi phí nhân công từ 4-5%. Nếu tăng gần 10% sẽ phá vỡ các mô hình tính toán giá thành, nhất là khi doanh nghiệp không thể điều chỉnh tăng giá bán đầu ra tương ứng nhanh chóng."
Theo ông Nghĩa, biến động giá xăng dầu thời gian qua đã đẩy chi phí đầu vào thực tế tăng 15-20%. Việc lùi thời điểm áp dụng đến 1.7 là cần thiết để doanh nghiệp có thêm thời gian chuẩn bị, tránh nguy cơ thua lỗ hoặc thu hẹp sản xuất. Ông đề xuất mức tăng 4-5% là phù hợp và hài hòa lợi ích cho cả doanh nghiệp và người lao động.
Quan điểm pháp lý và giải pháp dung hòa
Tiến sĩ Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, khẳng định việc tăng lương tối thiểu vùng từ ngày 1.1 là đúng quy định pháp luật. Ông cho biết nhiều năm qua áp dụng mốc 1.7 là chưa đúng tinh thần Bộ luật Lao động. Luật quy định tiền lương tối thiểu phải được công bố trước tháng 10 năm trước và áp dụng từ 1.1 năm sau để doanh nghiệp chủ động đưa vào kế hoạch sản xuất, kinh doanh.
Tiến sĩ Bùi Sỹ Lợi phân tích: "Việc điều chỉnh lương tối thiểu cần dựa trên ba trụ cột: chỉ số trượt giá (CPI), tốc độ tăng trưởng kinh tế và quan hệ cung - cầu trên thị trường lao động. Tăng lương tối thiểu không chỉ là bài toán an sinh mà còn là đòn bẩy kinh tế thúc đẩy năng suất lao động và gắn kết người lao động với người sử dụng lao động."
Ông Nguyễn Văn Tân, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Hosiden Việt Nam (Bắc Giang), đề xuất giải pháp dung hòa: phân chia thời điểm áp dụng tăng lương theo loại hình đăng ký kinh doanh và đặc thù ngành nghề. Theo đó, các doanh nghiệp công nghệ cao, điện tử, bán dẫn có biên lợi nhuận tốt sẽ áp dụng tăng lương từ 1.1. Ngược lại, các ngành thâm dụng lao động, biên lợi nhuận thấp như dệt may, da giày, thủ công mỹ nghệ sẽ áp dụng từ 1.7.
