Dự thảo thông tư về liên thông trong giáo dục đã có những điểm tiến bộ nhưng vẫn còn nhiều khoảng trống chính sách cần được khắc phục, theo nhận định của chuyên gia.
Điểm tiến bộ của dự thảo
Dự thảo đã mở rộng cách hiểu về liên thông, không chỉ từ thấp lên cao mà còn từ trình độ cao hơn xuống thấp hơn; công nhận không chỉ môn học, tín chỉ mà còn mô đun, năng lực nghề nghiệp, chứng chỉ và kinh nghiệm làm việc. Đây là cách tiếp cận gần hơn với thực tế thị trường lao động.
Khoảng trống thứ nhất: Thiếu tổng kết kinh nghiệm 23 năm
Dự thảo chưa đứng vững trên kinh nghiệm hơn 23 năm liên thông tại Việt Nam. Nhiều vấn đề đã lộ ra như quảng cáo quá đà, hứa hẹn mơ hồ, xét công nhận tín chỉ dựa trên hồ sơ chung chung, thiếu đối sánh chuẩn đầu ra. Nếu không tổng kết, thông tư mới có thể hợp thức hóa bệnh cũ.
Khoảng trống thứ hai: Kiểm định chất lượng
Liên thông không thể chỉ dựa vào thiện chí giữa các cơ sở. Cần nguyên tắc rõ: không có kiểm định hoặc bảo đảm chất lượng xác thực thì không thể có liên thông đáng tin cậy. Chương trình chưa kiểm định khó làm nền tảng công nhận tín chỉ rộng rãi.
Khoảng trống thứ ba: Cơ chế đối sánh
Thông tư cần có nguyên tắc khung thống nhất để các cơ sở căn cứ đối sánh dựa trên chuẩn đầu ra, mức năng lực, khối lượng học tập, nội dung cốt lõi, phương thức đánh giá và điều kiện bảo đảm chất lượng. Nếu giao cho từng trường tự ban hành quy định nội bộ, liên thông sẽ thành "luật riêng".
Khoảng trống thứ tư: Minh bạch thông tin
Cơ sở giáo dục phải công khai ngành, chương trình liên thông, điều kiện đầu vào, tín chỉ tối đa được công nhận, không chỉ thông tin chung chung.
Liên thông ngược và các vấn đề khác
Dự thảo cần làm rõ "liên thông ngược" - người tốt nghiệp đại học học thêm chương trình cao đẳng hoặc trung cấp không phải chuyện ngược đời, cần giải thích đúng bản chất để tránh hiểu sai. Dự thảo chưa đặt liên thông trên nền tảng Khung trình độ quốc gia, mới xử lý từ trung học nghề trở lên, chưa rõ cơ chế công nhận kết quả học quá khứ, học tập phi chính quy và các mức năng lực thấp hơn.
Muốn liên thông đúng nghĩa, cần khỏa lấp các khoảng trống về kiểm định, đối sánh chuẩn đầu ra, minh bạch thông tin, thỏa thuận giữa các cơ sở, quyền khiếu nại và dữ liệu hậu kiểm. Liên thông là cơ chế để năng lực tích lũy được công nhận công bằng và chuyển hóa thành chất lượng nhân lực thật.
