Khi quyền hạn được trao nhiều hơn cho cấp xã, tư duy "chờ chỉ đạo - xin ý kiến" dần được thay bằng tinh thần chủ động giải quyết công việc. Người dân vì thế được phục vụ nhanh chóng, thuận tiện hơn.
Người dân hài lòng với sự thay đổi
Ông Hà Văn Giáo (85 tuổi, thôn Tây Hóa, xã Tuyên Bình, Quảng Trị) nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sau gần 2 tuần kể từ khi hồ sơ được tiếp nhận. Không qua nhiều bước, đi lại nhiều nơi như trước, nay ông Giáo làm thủ tục tại xã.
“Tôi muốn làm nhiều năm rồi, nhưng tuổi cao, đi xa không được, thủ tục rườm rà nên ngần ngại mãi. Vừa rồi cán bộ xã bảo mang thủ tục lên Trung tâm phục vụ hành chính công, đến hẹn lấy kết quả, đúng thế thật”, ông Giáo kể.
Đó cũng là cảm nhận của một số người dân xã Tuyên Bình sau khi chính quyền địa phương 2 cấp vận hành. Các thủ tục đều được xử lý tại cơ sở, người dân không phải đi lại nhiều lần, tiết kiệm thời gian, tiền bạc.
“Trước đây nhiều thủ tục phải gửi hồ sơ hết chỗ này đến chỗ nọ nên người dân chờ rất lâu. Nay tôi thấy làm gì cũng nhanh, cán bộ xã chủ động xử lý, có vướng mắc hay cần bổ sung giấy tờ, họ hướng dẫn rất kỹ. Chúng tôi cảm thấy mình được phục vụ chứ không phải đi xin giấy tờ”, ông Nguyễn Ngọc Thạch, trú xã Tuyên Bình nhận xét.
Cán bộ xã chủ động hơn, trách nhiệm rõ ràng
Ông Nguyễn Anh Dũng, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội xã Tuyên Bình, chia sẻ trước đây nhiều việc xã chỉ là đầu mối, phải chờ cấp trên giải quyết. Nay nhiều đầu việc cán bộ cơ sở thực hiện. Điều này đòi hỏi cán bộ phải chủ động tham mưu, tổ chức thực hiện, chịu trách nhiệm về kết quả công việc.
Lấy ví dụ, ông Dũng cho hay trước đây thủ tục xét duyệt trợ cấp xã hội do huyện quyết định. Nay cấp xã xử lý, cán bộ chủ động hơn trong giải quyết chế độ cho người dân. Việc phân cấp tạo động lực để cán bộ phát huy năng lực, sáng tạo trong vai trò của chính quyền cơ sở.
“Khó khăn hiện nay là khối lượng công việc tăng lên, phạm vi nhiệm vụ rộng, thẩm quyền được giao lớn hơn. Áp lực về tiến độ, chất lượng công việc, trách nhiệm cá nhân ngày càng lớn. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin ở địa phương còn hạn chế. Để đáp ứng yêu cầu công việc trong tình hình mới, tôi và nhiều cán bộ cấp xã phải đổi mới tư duy, cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực, lấy người dân làm trung tâm để phục vụ; chủ động nghiên cứu thực tiễn để đề xuất giải pháp phù hợp, cải tiến lề lối làm việc, gần dân, sát dân hơn”, ông Dũng chia sẻ.
Ông Hoàng Văn Phúc, Chủ tịch UBND xã Tuyên Bình (Quảng Trị), cho rằng sau một năm triển khai chính quyền địa phương 2 cấp, điều nhận thấy rõ nhất là sự thay đổi tích cực trong tư duy quản trị của đội ngũ lãnh đạo, cán bộ, công chức từ quản lý sang phục vụ, từ tư duy hành chính sang kiến tạo và đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp.
Theo ông Phúc, trước đây trong một số trường hợp cán bộ cơ sở có tâm lý thận trọng, chờ hướng dẫn, xin ý kiến cấp trên. Thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, với cơ chế phân cấp, phân quyền rõ ràng, trách nhiệm gắn với thẩm quyền cụ thể hơn, đội ngũ cán bộ đã chủ động trong thực thi nhiệm vụ.
“Những vấn đề thuộc thẩm quyền của địa phương được xem xét, giải quyết ngay tại cơ sở, hạn chế tình trạng hồ sơ chuyển qua nhiều cấp, nhiều khâu như trước”, ông Phúc nói.
Cũng theo ông Phúc, từ thực tiễn triển khai cho thấy khi được trao quyền nhiều hơn, cán bộ cơ sở cũng ý thức rõ hơn trách nhiệm của mình. Thay vì chờ chỉ đạo, cán bộ chủ động nghiên cứu quy định, đề xuất giải pháp, tham mưu phương án xử lý phù hợp với thực tế. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn góp phần xây dựng hình ảnh chính quyền gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân tốt hơn.
Lấy ví dụ về công tác sắp xếp thôn, xóm, ông Phúc cho hay một số người dân còn băn khoăn về tên gọi, địa giới, phương thức tổ chức hoạt động sau sắp xếp. Cán bộ xã Tuyên Bình cùng trưởng thôn đã chủ động tham mưu xây dựng kế hoạch tuyên truyền, tổ chức đối thoại trực tiếp với người dân, lắng nghe ý kiến, giải đáp kịp thời những vấn đề được quan tâm. Nhờ chủ động xây dựng lộ trình thực hiện, phân công trách nhiệm cụ thể và tăng cường công tác dân vận, nhiều đầu việc được cán bộ xã Tuyên Bình thực hiện nhanh chóng, khoa học, nhận được sự ủng hộ, đồng thuận từ người dân.
Giải quyết vấn đề tồn đọng nhờ phân cấp
Tinh thần chủ động trong thực thi công vụ cũng được lãnh đạo, công chức xã Thọ Phú (Thanh Hóa) phát huy cao độ, nhiều vấn đề tồn tại, phát sinh được giải quyết kịp thời. Đơn cử như vụ “giải cứu” tấm bia cổ hơn 300 năm tuổi thuộc quần thể Di tích lịch sử - nghệ thuật cấp quốc gia Lê Thì Hiến trên địa bàn. Vấn đề đã tồn tại nhiều năm, các cấp, ngành nhiều lần giải quyết nhưng chưa có kết quả. Cuối tháng 4, với sự chủ động, quyết liệt nhưng thấu tình đạt lý của hệ thống chính trị cơ sở, cuộc “giải cứu” bia cổ này đã thành công. Người dân có công trình vi phạm đã tự nguyện tháo dỡ, không xảy ra tình huống căng thẳng.
Ông Lê Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Thọ Phú, cho biết trước đây nhiều vấn đề phát sinh tại cơ sở phải qua nhiều khâu báo cáo, xin ý kiến, chờ chủ trương từ cấp trên mới có thể giải quyết, thậm chí một số cán bộ còn có tư duy sợ sai.
“Cấp xã tiếp xúc trực tiếp với người dân nhưng trước đây chưa được trao đủ thẩm quyền và nguồn lực để xử lý. Nay được giao quyền chủ động hơn, địa phương có thể quyết định, tổ chức thực hiện ngay những vấn đề thuộc thẩm quyền. Điểm khác biệt của chính quyền địa phương 2 cấp là việc phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho cấp xã, giúp loại bỏ khâu trung gian trong giải quyết công việc”, ông Hùng nêu.
Chuyển đổi số hỗ trợ chính quyền 2 cấp
Chuyển đổi số cũng đang trở thành nền tảng quan trọng giúp chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả. Một ngày tháng 5, nhà của vợ chồng bà Bùi Thị Ngân (65 tuổi, trú tại thôn Quang Chiêm, xã Đức Thịnh, Hà Tĩnh) bị ngập úng sau trận mưa lớn. Một người dân địa phương đã sử dụng ứng dụng công dân số (i-HaTinh) để phản ánh sự việc, gửi kèm video ghi nhận thực tế. Tiếp nhận phản ánh, lãnh đạo UBND xã Đức Thịnh chỉ đạo Phòng Kinh tế phối hợp lực lượng dân quân giúp người dân đào mương, lắp đặt hệ thống thoát nước dân sinh, xử lý dứt điểm tình trạng ngập úng.
“Chính quyền phản ứng rất nhanh. Chúng tôi không ngờ chỉ từ phản ánh của hàng xóm qua điện thoại mà sự việc được giải quyết kịp thời như vậy. Vợ chồng tôi rất cảm ơn chính quyền và những người đã giúp đỡ”, bà Ngân chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Anh Đức, Chủ tịch UBND xã Đức Thịnh, từ khi tỉnh triển khai, ứng dụng i-HaTinh đã trở thành cầu nối hiệu quả giữa chính quyền và người dân. “Thông qua nền tảng số, chúng tôi có thể nắm bắt kịp thời những vấn đề phát sinh trong đời sống để chỉ đạo xử lý ngay từ cơ sở. Đây là một bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số, góp phần để chính quyền gần dân, sát dân, phục vụ người dân tốt hơn”, ông Đức thông tin.
Diện mạo đô thị biển thay đổi nhờ chính quyền kiến tạo
Với phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An, thời điểm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, địa phương này liên tiếp hứng chịu 2 cơn bão lớn, gần như “xóa” thành tựu trước đây. Địa phương còn vướng quy hoạch 5 phân khu tạo động lực kết nối thành phố Vinh với thị xã Cửa Lò cũ đã được UBND tỉnh phê duyệt. Thế nhưng chưa đầy 1 năm, diện mạo đô thị biển này đã có sự lột xác ngoạn mục theo hướng hiện đại, đẹp, đồng bộ hơn. Hệ thống kè biển, quảng trường Bình Minh tan tác sau bão đã kịp hoàn thiện ngay trước thềm khai mạc mùa du lịch 2026. 2.000 cây dừa được trồng, 15 điểm tắm tráng đi vào vận hành, tạo cảnh quan, phục vụ du khách tốt hơn, nhiều điểm nghẽn về hạ tầng du lịch cũng đã được khơi thông.
Ngày 25/4, lần đầu tiên Cửa Lò tổ chức khai mạc Festival (lễ hội) du lịch với quy mô lớn nhất từ trước tới nay. Trước đó 7 ngày, "nút thắt cổ chai" - điểm nghẽn cuối cùng của dự án nâng cấp, mở rộng tuyến đường ven biển - được giải tỏa sau 4 năm tồn tại… Những kết quả này được cộng hưởng từ nỗ lực, quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị và sự vận hành hiệu quả của một bộ máy chính quyền kiến tạo.
Ông Ngô Đức Kiên, Bí thư Đảng ủy phường Cửa Lò, cho rằng thay đổi lớn nhất khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành là thẩm quyền, trách nhiệm của cấp xã lớn hơn, rõ nét hơn. “Khi cấp xã được phân cấp, có đủ thẩm quyền sẽ chủ động kiến tạo nhiều hơn, chủ động xây dựng kế hoạch, chương trình hoạt động. Được phân quyền mới có cơ hội được kiến tạo. Tự làm, tự quyết, tự chịu trách nhiệm, cấp xã sẽ không có thời gian để chần chừ, cán bộ không có cơ hội để né tránh hay sợ trách nhiệm”, ông Kiên nhận định.
Ông Ngô Đức Kiên cho rằng chính quyền địa phương 2 cấp cũng chính là thước đo, đánh giá cán bộ một cách rõ nhất. Với sự phân cấp, phân quyền, các vấn đề thuộc thẩm quyền cấp xã phải được giải quyết từ cơ sở để không ách tắc, vì không còn huyện để “gánh”, cũng không thể chờ tỉnh. Vai trò của lãnh đạo cấp ủy, chính quyền cấp xã lớn hơn, tác động, hiệu ứng rõ hơn, do đó quan trọng hơn, tính tập trung vì thế cũng cao hơn.
