Báo cáo của Bộ Xây dựng cho thấy, sau 7 tháng đầu năm 2026, toàn ngành mới giải ngân hơn 12.860 tỷ đồng, đạt 33,06% kế hoạch vốn hơn 38.900 tỷ đồng được giao. Như vậy, số vốn còn lại phải hoàn thành trong 5 tháng cuối năm là hơn 26.000 tỷ đồng, bình quân mỗi tháng cần giải ngân hơn 5.000 tỷ đồng. Đây là thách thức không nhỏ đối với các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và chính quyền địa phương, bởi tiến độ thực tế giữa các bên đang có sự phân hóa rõ rệt.
Riêng trong tháng 8, theo kế hoạch các đơn vị phải giải ngân hơn 2.490 tỷ đồng, chưa tính lượng vốn chưa được thực hiện từ những tháng trước đó. Nếu không có biện pháp đẩy nhanh ngay từ bây giờ, mục tiêu giải ngân cả năm sẽ khó đạt, ảnh hưởng đến tiến độ các công trình trọng điểm.
Sự chênh lệch lớn giữa các ban quản lý dự án
Theo số liệu Bộ Xây dựng công bố, nhóm chủ đầu tư trực thuộc Bộ đã giải ngân hơn 35,5% kế hoạch, trong khi nhóm chủ đầu tư thuộc địa phương mới chỉ đạt 18,3%. Sự cách biệt này cho thấy năng lực triển khai, công tác chuẩn bị và khâu giải phóng mặt bằng ở các địa phương vẫn là điểm nghẽn.
Ngay trong hệ thống của Bộ, nhiều ban quản lý dự án có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân toàn ngành. Ban Quản lý dự án Đường sắt mới đạt hơn 17%, Ban Quản lý dự án Hàng hải và Đường thủy đạt gần 19%, Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh đạt gần 28% và Ban Quản lý dự án Thăng Long đạt hơn 31%. Đây đều là các đơn vị đang phụ trách nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn, có vai trò then chốt trong kế hoạch giải ngân cả năm.
Dòng vốn ưu tiên cho hạ tầng mang tính lan tỏa
Để tháo gỡ điểm nghẽn, Bộ Xây dựng yêu cầu các đơn vị tập trung đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư, siết chặt kiểm soát tiến độ và chất lượng các công trình trọng điểm. Nguồn vốn đầu tư công sẽ tiếp tục ưu tiên cho những dự án có sức lan tỏa lớn như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và hệ thống đường bộ cao tốc đang triển khai trên cả nước.
Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được kỳ vọng trở thành trục giao thông xương sống, thúc đẩy liên kết vùng và giảm chi phí logistics. Trong khi đó, tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng mở ra hành lang vận tải hiện đại kết nối vùng trung du, miền núi phía Bắc với cảng biển Hải Phòng, tạo động lực cho thương mại và xuất nhập khẩu. Mạng lưới cao tốc cũng góp phần hoàn thiện kết cấu hạ tầng, tăng kết nối giữa các trung tâm kinh tế, khu công nghiệp và cửa khẩu.
Khẩn trương xử lý vốn kéo dài sang năm 2026
Bên cạnh việc đẩy nhanh các dự án đang triển khai, Bộ Xây dựng vừa ban hành văn bản yêu cầu các chủ đầu tư khẩn trương giải ngân số vốn được phép kéo dài sang năm 2026. Các đơn vị phải rà soát đầy đủ danh mục dự án, cập nhật chính xác số liệu và gửi báo cáo về Bộ trước ngày 5/8.
Đối với dự án đã hoàn thành, Bộ yêu cầu hoàn tất thủ tục thanh toán, quyết toán để giải ngân hết số vốn được kéo dài trước ngày 31/12. Với các dự án chuyển tiếp, chủ đầu tư phải chủ động điều hòa nguồn vốn giữa các hạng mục, bảo đảm dòng vốn được đưa vào thi công đúng tiến độ, tránh để vốn đầu tư công bị đình trệ trong những tháng cuối năm. Theo Bộ Xây dựng, đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm để hoàn thành kế hoạch giải ngân và tạo dư địa tăng trưởng cho nền kinh tế.
