Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha đưa ra ý tưởng nhằm tăng cường vai trò của các nhà lãnh đạo châu Âu trong hoạt động ngoại giao, khi các cuộc đàm phán do Mỹ dẫn dắt giữa Moscow và Kyiv đang gặp khó khăn. Ông Sybiha phát biểu bên lề cuộc họp các ngoại trưởng EU tại Brussels: "Có lẽ chúng ta cần một vai trò mới của châu Âu trong các nỗ lực hòa bình. Có thể chúng ta sẽ cố gắng giải quyết hoặc đạt được cái gọi là lệnh ngừng bắn sân bay".
Lệnh ngừng bắn sân bay là trọng tâm
Đề xuất của ông Sybiha tập trung vào một thỏa thuận hạn chế giữa Moscow và Kyiv nhằm không tấn công các sân bay của nhau. Ông cho rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin có thể có động lực tham gia thỏa thuận này, khi các trung tâm hàng không lớn của Nga như sân bay quốc tế Sheremetyevo ở Moscow và sân bay Pulkovo ở St. Petersburg đang trở nên dễ bị tổn thương trước các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine. Ông Sybiha nói: "Có thể các đồng minh châu Âu của chúng tôi, bằng cách thiết lập một nền tảng hoặc một nhóm đặc biệt, có thể thảo luận về lệnh ngừng bắn sân bay". Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã trao đổi ý tưởng này với một số lãnh đạo châu Âu.
Ukraine không muốn châu Âu thay thế Mỹ
Kyiv không yêu cầu châu Âu thay thế Washington. Thay vào đó, ông Sybiha nhấn mạnh mọi nỗ lực của châu Âu nên hỗ trợ cho tiến trình ngoại giao do Mỹ dẫn dắt và tránh tạo ra các kênh đàm phán cạnh tranh. Ông nói: "Đó nên là một kênh bổ trợ, không phải thay thế, cũng không phải phương án khác", đồng thời kêu gọi châu Âu lên tiếng "bằng một tiếng nói thống nhất".
Châu Âu cân nhắc vai trò của mình
Đề xuất của ông Sybiha được đưa ra trong bối cảnh nhiều lãnh đạo châu Âu cho rằng lục địa này cần có vai trò trực tiếp hơn trong ngoại giao Ukraine. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đề cập khả năng đối thoại trực tiếp với ông Putin, trong khi Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul tuyên bố châu Âu nên có một ghế tại bàn đàm phán. Thủ tướng Albania Edi Rama cũng cho rằng việc từ chối đối thoại với giới lãnh đạo Nga là một "sai lầm chiến lược".
Cho đến nay, các quan chức cấp cao EU vẫn thận trọng, cho rằng ông Putin chưa thể hiện ý định nghiêm túc trong việc chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas ngày 12/5 đã để ngỏ khả năng thảo luận về vai trò của châu Âu, cho biết các ngoại trưởng sẽ xem xét vấn đề này trong cuộc họp vào cuối tháng. Trước đó, bà Kallas bác bỏ đề xuất của ông Putin về việc cựu Thủ tướng Đức Gerhard Schroeder làm trung gian thay mặt châu Âu.
Theo một quan chức EU nắm rõ cuộc thảo luận, ông Sybiha đã nêu đề xuất "lệnh ngừng bắn sân bay" với các ngoại trưởng EU trong cuộc họp kín. Vị quan chức này phản ứng thận trọng, cho rằng trước tiên các bộ trưởng cần xác định rõ châu Âu muốn đạt được điều gì từ bất kỳ cuộc tiếp xúc trực tiếp nào với Moscow. "EU không thể hành động một cách mù quáng", quan chức giấu tên nói.
