Từ ngày 15.8 và 21.8.2026, hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật mới chính thức phát huy hiệu lực, tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, nhà đầu tư và người dân. Nổi bật nhất là Nghị định 274/2026/NĐ-CP về ưu đãi trong lựa chọn nhà đầu tư, Quyết định 33/2026/QĐ-TTg về danh mục hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) rủi ro cao và Nghị định 273/2026/NĐ-CP về mua hàng miễn thuế.
Ưu đãi 5% cho giải pháp công nghệ giảm ô nhiễm
Theo Nghị định 274/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 21.8, đối với các dự án thuộc nhóm có nguy cơ tác động xấu đến môi trường mức độ cao, nhà đầu tư đưa ra được giải pháp ứng dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao hoặc kỹ thuật hiện có tốt nhất để giảm thiểu ô nhiễm sẽ được hưởng ưu đãi 5% khi đánh giá hồ sơ dự thầu. Đây là cơ chế khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch ngay từ giai đoạn lựa chọn nhà đầu tư, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt cho các đơn vị đi đầu về đổi mới công nghệ.
Các đối tượng được hưởng chính sách này bao gồm:
- Doanh nghiệp khoa học và công nghệ; doanh nghiệp công nghệ cao hoặc sản xuất sản phẩm công nghệ cao.
- Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp được công nhận.
- Trung tâm đổi mới sáng tạo và cơ sở ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao.
- Doanh nghiệp thuộc danh mục công nghệ chiến lược theo quy định của pháp luật.
Quy định này góp phần định hướng thị trường theo hướng tăng trưởng xanh, hạn chế ô nhiễm từ các dự án có rủi ro môi trường cao, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào giải pháp thân thiện với môi trường.
Danh mục AI rủi ro cao chính thức có hiệu lực
Quyết định 33/2026/QĐ-TTg, có hiệu lực từ ngày 15.8, đã ban hành danh mục các hệ thống trí tuệ nhân tạo có rủi ro cao. Theo đó, các hệ thống AI này sẽ được giám sát chặt chẽ trong nhiều lĩnh vực tác động sâu rộng đến đời sống xã hội như giáo dục, dân tộc và tôn giáo, tố tụng, giao thông vận tải, ngân hàng.
Việc xác định một hệ thống AI thuộc nhóm rủi ro cao dựa trên các tiêu chí cụ thể về mức độ ảnh hưởng. Cụ thể, đó là những hệ thống có khả năng gây thiệt hại đáng kể đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, cũng như tác động đến lợi ích công cộng, lợi ích quốc gia và an ninh quốc gia.
Danh mục này tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan quản lý thực hiện thanh tra, kiểm tra và giám sát hoạt động của AI, bảo đảm công nghệ phát triển song hành với an toàn và thượng tôn pháp luật. Đây được coi là bước đi cụ thể hóa chiến lược quản lý AI của Việt Nam trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng thâm nhập sâu vào mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Mua hàng miễn thuế không cần bản giấy
Nghị định 273/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 21.8, cho phép khai thác dữ liệu điện tử từ các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành trong hoạt động bán hàng miễn thuế. Nhờ đó, người mua hàng không phải xuất trình bản giấy của các loại giấy tờ cá nhân nếu thông tin của họ đã được kết nối và chia sẻ trên hệ thống.
Chính sách này áp dụng rộng rãi cho người xuất cảnh, nhập cảnh hoặc quá cảnh; hành khách trên các chuyến bay quốc tế; thuyền viên làm việc trên tàu biển tuyến quốc tế và các trường hợp được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ. Quy định mới thay thế yêu cầu tại Nghị định 100/2020/NĐ-CP, vốn buộc từng nhóm đối tượng phải xuất trình giấy tờ chứng minh đủ điều kiện mua hàng trong mọi giao dịch.
Việc bỏ bản giấy không chỉ giúp người dân tiết kiệm thời gian khi làm thủ tục tại sân bay, cảng biển mà còn nâng cao hiệu quả quản lý cho các cửa hàng miễn thuế, giảm thiểu rủi ro sai sót và gian lận trong quá trình xác minh giấy tờ.
Với ba chính sách nêu trên, Chính phủ kỳ vọng tạo ra môi trường đầu tư minh bạch hơn, quản lý công nghệ AI an toàn hơn và cải cách thủ tục hành chính mạnh mẽ hơn, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia trong giai đoạn mới.
