Sáng 8/5, tại Trung tâm hội nghị Mactan Expo ở Cebu (Philippines), Lễ khai mạc và phiên họp toàn thể của Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 đã chính thức diễn ra. Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã tham dự các sự kiện quan trọng này.
Phát biểu tại phiên họp toàn thể, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định sự ủng hộ và cam kết hợp tác của Việt Nam đối với Chủ tịch Philippines và các nước thành viên nhằm hiện thực hóa các ưu tiên, sáng kiến của Philippines trong năm 2026. Thủ tướng nhấn mạnh rằng, trước những thách thức mang tính liên thông và đa chiều, câu hỏi đặt ra cho ASEAN không phải là “có bị ảnh hưởng hay không?” mà là ASEAN sẽ “ứng phó như thế nào và ứng phó cùng nhau ra sao?”
Từ thực tế đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nêu ba đề xuất lớn:
Đề xuất thứ nhất: Tập trung nguồn lực đảm bảo an ninh thiết yếu
Thủ tướng cho rằng cần tập trung nguồn lực nhằm đảm bảo các nhu cầu an ninh thiết yếu, bao gồm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh con người. Cụ thể, cần phê chuẩn và triển khai hiệu quả Hiệp định An ninh dầu khí ASEAN, thực hiện thực chất Kế hoạch Hành động hợp tác năng lượng ASEAN giai đoạn 2026-2030, phát triển Lưới điện ASEAN và Hệ thống đường ống dẫn khí ASEAN. Đồng thời, cần đa dạng hóa các nguồn năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, tăng cường tiếp cận tài chính xanh và công nghệ tiên tiến. Ngoài ra, cần nâng cao hiệu quả các khuôn khổ và thỏa thuận về an ninh lương thực hiện có, tăng cường dự trữ chiến lược và thiết lập cơ chế dự trữ khẩn cấp, chuyên biệt đối với gạo và các mặt hàng thiết yếu khác. Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ lương thực trong các tình huống khẩn cấp, chia sẻ kinh nghiệm liên quan với các quốc gia thành viên ASEAN và sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong công tác hỗ trợ công dân.
Đề xuất thứ hai: Thúc đẩy hợp tác thực chất tăng cường năng lực nội tại
Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị thúc đẩy hợp tác thực chất nhằm tăng cường năng lực nội tại và khả năng chống chịu của ASEAN. Theo đó, cần triển khai hiệu quả Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA) và sớm hoàn tất Hiệp định khung Kinh tế số ASEAN (DEFA).
Đề xuất thứ ba: Tăng cường phối hợp và đoàn kết ASEAN
Thủ tướng kêu gọi tăng cường phối hợp và đoàn kết ASEAN, trong đó cần nâng cao hiệu quả tham vấn và điều phối liên ngành trong các tình huống khẩn cấp, cũng như tiếp tục phát huy vai trò điều phối của Ban Thư ký ASEAN nhằm bảo đảm các cam kết khu vực được triển khai liên tục, đồng bộ và hiệu quả.
Trên cơ sở đề xuất của Việt Nam, hội nghị đã thảo luận và nhất trí ra Tuyên bố Lãnh đạo ASEAN về các Hành động ưu tiên củng cố tự cường khu vực ứng phó với các hệ lụy từ tình hình Trung Đông. Tuyên bố thể hiện quan điểm chính trị của ASEAN, tầm nhìn của các lãnh đạo trong việc định vị ASEAN trong cấu trúc khu vực, cùng với chiến lược và biện pháp ứng phó chung mang tính hành động, thực thi cao.
