Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN diễn ra tại Philippines, Tổng thống nước chủ nhà Ferdinand Marcos đã nhấn mạnh tầm quan trọng của sự kiện trong bối cảnh ASEAN bước vào giai đoạn phát triển mới dựa trên Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và các kế hoạch chiến lược. Ông cho rằng, trong tình hình quốc tế biến động phức tạp, hội nghị là cơ hội để các nhà lãnh đạo chia sẻ đánh giá và đề ra biện pháp thiết thực giúp ASEAN ứng phó với thách thức đa chiều. Tổng thống Marcos khẳng định cam kết của Philippines với tư cách Chủ tịch ASEAN 2026 sẽ tiếp tục củng cố đoàn kết, nâng cao tự cường, phát huy vai trò trung tâm và tinh thần tương trợ giữa các thành viên cũng như với đối tác.
Phiên họp toàn thể: Đánh giá tác động địa chính trị
Ngay sau lễ khai mạc, các nhà lãnh đạo ASEAN đã tiến hành Phiên họp toàn thể, tập trung đánh giá tác động tiêu cực từ biến động địa chính trị toàn cầu, đặc biệt là xung đột Trung Đông, đối với hòa bình, ổn định và chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế. Các nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của duy trì hòa bình, ổn định, thúc đẩy đối thoại và giải quyết hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc.
Họ cũng bày tỏ ủng hộ các định hướng ưu tiên của Philippines cho hợp tác ASEAN năm 2026 với chủ đề “Cùng chèo lái tương lai chung”, gồm ba trọng tâm: ứng phó thách thức phi truyền thống làm neo cho hòa bình và ổn định khu vực; kết nối kinh tế, số hóa, phát triển bao trùm và bền vững làm động lực thịnh vượng; và lấy người dân ASEAN làm trọng tâm phát triển cộng đồng. Các nhà lãnh đạo nhấn mạnh cần củng cố đoàn kết, vai trò trung tâm, mở rộng hợp tác với đối tác, và nâng cao hiệu quả triển khai các kế hoạch về an ninh năng lượng, lương thực, ổn định kinh tế, chuỗi cung ứng và hỗ trợ người dân.
Đề xuất ba trọng tâm của Thủ tướng Lê Minh Hưng
Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định sự ủng hộ và cam kết hợp tác của Việt Nam với Chủ tịch Philippines và các nước thành viên nhằm hiện thực hóa các ưu tiên, sáng kiến năm 2026. Thủ tướng nhấn mạnh, trước thách thức liên thông, đa chiều, câu hỏi đặt ra không phải là “có bị ảnh hưởng hay không?” mà là “ứng phó như thế nào và ứng phó cùng nhau ra sao?”. Ông đưa ra ba đề xuất lớn:
- Bảo đảm an ninh thiết yếu: Tập trung nguồn lực cho an ninh năng lượng, lương thực và con người, bao gồm phê chuẩn Hiệp định An ninh Dầu khí ASEAN, thực hiện Kế hoạch Hành động Hợp tác Năng lượng ASEAN 2026-2030, phát triển Lưới điện ASEAN và Hệ thống đường ống dẫn khí; đa dạng hóa nguồn năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, tăng cường tài chính xanh và công nghệ tiên tiến; nâng cao hiệu quả các thỏa thuận an ninh lương thực, tăng cường dự trữ chiến lược và cơ chế dự trữ khẩn cấp cho gạo và hàng thiết yếu. Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ lương thực khẩn cấp và chia sẻ kinh nghiệm với các nước thành viên.
- Tăng cường năng lực nội tại và khả năng chống chịu: Triển khai hiệu quả Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA) và sớm hoàn tất Hiệp định Khung Kinh tế số ASEAN (DEFA).
- Tăng cường phối hợp và đoàn kết ASEAN: Nâng cao hiệu quả tham vấn và điều phối liên ngành trong tình huống khẩn cấp, phát huy vai trò điều phối của Ban Thư ký ASEAN để đảm bảo cam kết khu vực được triển khai liên tục, đồng bộ và hiệu quả.
Các đề xuất của Việt Nam được lãnh đạo ASEAN hoan nghênh và đánh giá cao về nội dung cũng như tính kịp thời. Trên cơ sở đó, hội nghị đã thảo luận và nhất trí ra Tuyên bố Lãnh đạo ASEAN về các Hành động ưu tiên củng cố tự cường khu vực ứng phó với hệ lụy từ tình hình Trung Đông, thể hiện quan điểm chính trị, tầm nhìn định vị ASEAN trong cấu trúc khu vực, và chiến lược ứng phó chung mang tính hành động cao./.
