Nhân Ngày Châu Âu (9/5), Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan đã gửi đi thông điệp mạnh mẽ, khẳng định vị thế không thể thay thế của quốc gia liên lục địa Á-Âu này đối với tương lai của châu Âu. Trong tuyên bố được Văn phòng Truyền thông Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ công bố, ông Erdoğan nhấn mạnh: “Một cấu trúc châu Âu thiếu vắng Thổ Nhĩ Kỳ ở vị trí xứng đáng sẽ không hoàn chỉnh và dễ bị tổn thương trong quản lý khủng hoảng.”
Ý nghĩa lịch sử của Ngày Châu Âu
Tổng thống Erdoğan nhắc lại ý nghĩa lịch sử của Ngày Châu Âu, kỷ niệm Tuyên bố Schuman ngày 9/5/1950 – văn kiện nền tảng cho sự hội nhập châu Âu sau Thế chiến II. Ông coi tuyên bố này là biểu tượng của cam kết xây dựng tương lai chung dựa trên hòa bình, hợp tác và tôn trọng lẫn nhau. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng sau 76 năm, các nguyên tắc cốt lõi của Liên minh châu Âu (EU) đang bị thử thách nghiêm trọng bởi chiến tranh, bất ổn chính trị và các vấn đề kinh tế toàn cầu.
Thổ Nhĩ Kỳ: Yếu tố thiết yếu cho tương lai châu Âu
Trong bối cảnh đó, ông Erdoğan khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ là “yếu tố thiết yếu và không thể thiếu” trong tương lai của châu Âu. Ông kêu gọi EU phải thực thi chính sách bao trùm và đoàn kết hơn nữa. “Như chúng tôi đã tuyên bố trước đây, nhu cầu của Liên minh châu Âu đối với Thổ Nhĩ Kỳ lớn hơn nhu cầu của Thổ Nhĩ Kỳ đối với khối này, và nhu cầu này dự kiến sẽ còn tăng hơn nữa trong tương lai,” Tổng thống Erdoğan nhấn mạnh.
Mong muốn thúc đẩy quan hệ đối tác cùng thắng
Ông Erdoğan bày tỏ mong muốn thúc đẩy quan hệ song phương trên nguyên tắc “cùng thắng”, dựa trên nghĩa vụ lẫn nhau và triển vọng gia nhập đầy đủ EU. Ankara sẵn sàng hợp tác chân thành, nhưng cũng mong đợi Brussels thể hiện ý chí tương xứng. Phát biểu của ông được đưa ra trong bối cảnh quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ - EU đang có nhiều căng thẳng. Gần đây, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen phát biểu về việc EU cần mở rộng để tránh rơi vào ảnh hưởng của Nga, Thổ Nhĩ Kỳ hay Trung Quốc, gây ra sự chỉ trích từ Ankara và một số nhân vật châu Âu. Sau đó, cơ quan điều hành EU tuyên bố Thổ Nhĩ Kỳ là “đối tác kinh tế và chính trị không thể tranh cãi” trong khu vực.
Quan hệ song phương và triển vọng gia nhập EU
Thổ Nhĩ Kỳ cũng vắng mặt tại hội nghị thượng đỉnh không chính thức của các nhà lãnh đạo EU ở Cộng hòa Síp, nơi các nhà lãnh đạo châu Âu thảo luận về Ukraine, Trung Đông và an ninh khu vực với một số đối tác từ phía đông Địa Trung Hải và Trung Đông. Thổ Nhĩ Kỳ là ứng cử viên gia nhập EU từ năm 1999 và bắt đầu đàm phán từ năm 2005, nhưng tiến trình này đã đình trệ nhiều năm do bất đồng về một số vấn đề. Dù vậy, vai trò của Thổ Nhĩ Kỳ trong an ninh, di cư, năng lượng, thương mại và các vấn đề khu vực như Ukraine, Trung Đông, Balkan vẫn được EU đánh giá cao. Thương mại song phương hiện gần 250 tỷ USD và có tiềm năng tăng gấp đôi nếu cập nhật Liên minh Hải quan.
Ngày Châu Âu – Biểu tượng của hòa bình và đoàn kết
Ngày Châu Âu được kỷ niệm vào ngày 9/5 nhằm tưởng nhớ Tuyên bố Schuman năm 1950, khi Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Robert Schuman đề xuất đặt ngành than và thép của Pháp - Đức dưới một cơ quan quản lý chung. Điều này đã đặt nền móng cho sự hội nhập châu Âu và hòa bình lâu dài sau Thế chiến II. Ngày nay, ngày này được coi là biểu tượng của sự đoàn kết và hòa bình tại Liên minh châu Âu.
