Chỉ thị số 30 ngày 30/7 của Thủ tướng Chính phủ về tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh và xử lý hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản trong tình hình mới đã nêu rõ những tồn tại, hạn chế trong công tác này. Theo đó, công tác tuyên truyền hiện chưa theo kịp phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm – một trong những nguyên nhân khiến tội phạm lừa đảo vẫn tiếp tục gia tăng.
Thủ tướng Chính phủ dự báo, thời gian tới loại tội phạm này tiếp tục diễn biến phức tạp, có tính chất xuyên quốc gia, lợi dụng không gian mạng, quá trình chuyển đổi số, thương mại điện tử, thanh toán trực tuyến và sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý nhà nước để thực hiện hành vi phạm tội.
Tuyên truyền là nhiệm vụ then chốt, thường xuyên
Chỉ thị xác định công tác truyền thông, nâng cao nhận thức cho người dân là một trong những nhiệm vụ then chốt, cần thực hiện thường xuyên, liên tục. Các bộ, ngành, địa phương phải tăng cường tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, nâng cao nhận thức, kỹ năng nhận diện và phòng ngừa tội phạm cho nhân dân.
Nội dung và hình thức tuyên truyền phải được đổi mới theo hướng thiết thực, phù hợp với từng lĩnh vực, địa bàn và nhóm đối tượng. Các cơ quan chức năng cần kịp thời cảnh báo phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới, đặc biệt là tội phạm lừa đảo trực tuyến. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, nền tảng số, mạng xã hội và các phương tiện thông tin đại chúng để cảnh báo nhanh, đến diện rộng người dân.
Việc phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành trong Chỉ thị cho thấy cách tiếp cận bài bản, có trọng tâm, nhằm đưa thông tin phòng chống lừa đảo đến đúng đối tượng cần bảo vệ, từ học sinh, sinh viên đến người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và cả du khách quốc tế.
Bộ GD&ĐT đưa kỹ năng phòng chống lừa đảo vào trường học
Theo phân công của Chỉ thị, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì nghiên cứu, xây dựng tài liệu giáo dục kỹ năng số, kỹ năng sử dụng Internet an toàn, bảo vệ dữ liệu cá nhân và kỹ năng nhận diện, phòng tránh lừa đảo trực tuyến. Các bộ tài liệu này sẽ được lồng ghép vào các hoạt động giáo dục phù hợp với từng cấp học, trình độ đào tạo.
Bộ GD&ĐT cũng được giao chỉ đạo các cơ sở giáo dục tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật, cảnh báo về phương thức, thủ đoạn lợi dụng mạng xã hội, nền tảng số để lừa đảo, dụ dỗ, lôi kéo học sinh, sinh viên tham gia vào đường dây lừa đảo, hoạt động đa cấp trái phép, mở tài khoản ngân hàng phục vụ mục đích vi phạm pháp luật. Điều này giúp trang bị sớm kỹ năng tự bảo vệ cho thế hệ trẻ trước môi trường số đầy rủi ro.
Ngăn chặn lừa đảo trong du lịch và văn hóa, thể thao
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được yêu cầu tăng cường tuyên truyền, cảnh báo về phương thức, thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch. Đặc biệt là thủ đoạn lợi dụng hoạt động du lịch để lừa đảo đặt tour, đặt phòng, đặt vé trực tuyến giá rẻ; mạo danh tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao "ảo".
Ngoài việc cảnh báo cho người dân trong nước, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng cần đẩy mạnh tuyên truyền các phương thức, thủ đoạn lừa đảo thường gặp cho du khách quốc tế. Điều này không chỉ bảo vệ du khách mà còn góp phần giữ gìn hình ảnh du lịch Việt Nam an toàn, thân thiện.
Đưa cảnh báo lừa đảo về vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Chỉ thị giao Bộ Dân tộc và Tôn giáo chủ trì xây dựng chương trình, tài liệu tuyên truyền, cảnh báo về phương thức, thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng tiếng dân tộc thiểu số. Việc huy động Trưởng bản, Già làng, Người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số tham gia tuyên truyền sẽ giúp thông tin đến gần hơn với bà con, khắc phục rào cản ngôn ngữ, địa lý.
Cách làm này phù hợp với đặc thù vùng miền, giúp người dân tộc thiểu số không bị bỏ lại phía sau trong công tác phòng chống tội phạm lừa đảo, nhất là các chiêu trò lợi dụng chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ vay vốn, cấp đất để chiếm đoạt tài sản.
Những chiêu trò lừa đảo cần tập trung cảnh báo
Chỉ thị nêu cụ thể các phương thức, thủ đoạn lừa đảo cần tập trung tuyên truyền, cảnh báo trong thời gian tới:
- Mạo danh cán bộ cơ quan nhà nước để gọi điện, nhắn tin lừa đảo.
- Lợi dụng các chính sách hỗ trợ vay vốn, cấp đất, hỗ trợ an sinh xã hội.
- Tuyển dụng "việc nhẹ lương cao" qua biên giới để lừa đảo, dụ dỗ lao động.
- Lừa đảo cài đặt ứng dụng giả mạo nhằm chiếm quyền điều khiển thiết bị, chiếm đoạt tiền trong tài khoản ngân hàng.
- Lôi kéo người dân mở tài khoản ngân hàng rồi bán cho các đối tượng hoạt động phạm tội.
Việc nhận diện rõ các phương thức trên sẽ giúp người dân nâng cao cảnh giác, chủ động phòng tránh, góp phần cùng cơ quan chức năng ngăn chặn, đẩy lùi tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản, bảo vệ an toàn tài sản và đời sống của nhân dân.
