Sáng 15/6, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) tổ chức Hội thảo góp ý hồ sơ Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Sự kiện thu hút sự tham gia của nhiều lãnh đạo cơ quan báo chí, chuyên gia truyền thông.
Thách thức từ công nghệ và nền tảng mới
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Phan Tâm cho biết, báo chí Việt Nam đang đối mặt với nhiều khó khăn. Quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy làm tăng khối lượng công việc, áp lực cạnh tranh và yêu cầu chất lượng ngày càng cao. Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và các nền tảng truyền thông mới tạo sức ép lớn.
Thứ trưởng nhấn mạnh: "Nếu cách đây 20 năm, lợi thế lớn nhất của báo chí là đưa tin nhanh, thì ngày nay lợi thế đó không còn là của riêng báo chí. Nếu cách đây 10 năm, báo chí cạnh tranh với các cơ quan báo chí khác, thì hiện nay báo chí cạnh tranh với toàn bộ hệ sinh thái số: mạng xã hội, nền tảng video, công cụ tìm kiếm và ứng dụng trí tuệ nhân tạo."
Ông đặt câu hỏi then chốt: "Làm thế nào để tạo ra thông tin đáng tin cậy hơn, có chiều sâu hơn, giá trị hơn và tác động tích cực hơn đến xã hội?"
Giá trị cốt lõi của báo chí chuyên nghiệp
Thứ trưởng Phan Tâm khẳng định, trong thế giới công nghệ thay đổi, xã hội càng cần những giá trị cốt lõi của báo chí chuyên nghiệp: kiểm chứng sự thật, trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp và gắn bó với lợi ích quốc gia, nhân dân. Những giá trị này chỉ phát huy khi báo chí có đủ điều kiện về nhân lực, công nghệ, cơ chế chính sách và môi trường hoạt động.
Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương hỗ trợ báo chí phát triển, nâng cao tự chủ tài chính. Tuy nhiên, thực tiễn còn nhiều vấn đề cần hoàn thiện. Chiến lược phát triển báo chí cần đưa ra giải pháp để báo chí có đủ nguồn lực, năng lực và điều kiện tạo ra giá trị xã hội cần.
5 quan điểm chính trong chiến lược
Cục trưởng Cục Báo chí Lưu Đình Phúc trình bày tóm tắt chiến lược, gồm 5 quan điểm chính. Báo chí cách mạng là lực lượng kiến tạo niềm tin, gìn giữ bản sắc, ổn định tinh thần xã hội, cổ vũ khát vọng phát triển, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.
Chiến lược chuyển đổi phương thức quản lý báo chí từ quản lý sang quản trị và điều hướng, kiến tạo môi trường thuận lợi. Đến năm 2030, tiếp tục sắp xếp, tinh gọn hệ thống báo chí theo hướng hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Tầm nhìn 2045, hệ thống báo chí Việt Nam phát triển theo hướng cách mạng, nhân văn, hiện đại; có năng lực chiếm lĩnh và dẫn dắt không gian truyền thông; giữ vững chủ quyền thông tin, chủ quyền văn hóa trên không gian mạng; nâng cao năng lực cạnh tranh với các tập đoàn truyền thông xuyên biên giới.
Báo chí đóng góp cho tăng trưởng kinh tế
Tổng Biên tập báo Dân trí, nhà báo Phạm Tuấn Anh nhấn mạnh nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác luận điệu xuyên tạc. Ông cho rằng cần làm rõ vai trò, đóng góp cụ thể của báo chí đối với chiến lược phát triển văn hóa, đặc biệt trong xây dựng và phát triển các ngành công nghiệp văn hóa. "Báo chí cần được xác định là một trong các ngành công nghệ văn hóa", ông nhấn mạnh.
Nhà báo Phạm Tuấn Anh cũng đề xuất coi báo chí là ngành kinh tế tạo giá trị, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế. "Báo chí có thể góp phần trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số", ông bày tỏ. Ông cũng khẳng định giá trị của các nền tảng số báo chí quốc gia như kênh truyền hình VTV, phát thanh VOV, các báo điện tử lớn. "Mỗi website, kênh truyền hình, phát thanh có lượng công chúng lớn đều là nền tảng số. Nếu bảo vệ và phát triển được các nền tảng số báo chí Việt Nam, chúng ta sẽ duy trì sức cạnh tranh và vị thế trên không gian mạng", ông nói.
Ông đồng tình với chủ trương tinh gọn bộ máy, nhưng lưu ý không làm suy giảm hoặc đánh mất các nền tảng số đã xây dựng qua nhiều năm.
Đề xuất xây dựng hệ sinh thái dữ liệu báo chí
Tổng biên tập báo Công an nhân dân Nguyễn Thanh Bình đề nghị làm rõ nội hàm khái niệm cơ quan báo chí trực thuộc và mối quan hệ với cơ quan báo chí chủ lực. Ông cũng đề xuất bổ sung định hướng xây dựng hệ sinh thái dữ liệu báo chí dùng chung, cơ chế kết nối, chia sẻ, khai thác dữ liệu giữa các cơ quan báo chí, cũng như cơ chế bảo vệ quản trị và gia tăng giá trị dữ liệu trong môi trường số.
Đại tá Lê Ngọc Long, Phó Tổng biên tập báo Quân đội nhân dân, kiến nghị Nhà nước đảm bảo ngân sách định kỳ cho các cơ quan báo chí chủ lực, thay vì chỉ đặt hàng theo vụ việc. Ông đề xuất làm rõ tiêu chí xác định cơ quan báo chí chủ lực và mô hình tích hợp đa phương tiện để tối ưu hóa nguồn lực tuyên truyền. Đồng thời, cần có cơ chế chia sẻ bản quyền và dữ liệu giữa các đơn vị báo chí nhằm tăng sức lan tỏa thông tin chính thống.
Hướng tới môi trường thuận lợi cho báo chí phát triển
Kết luận hội thảo, Thứ trưởng Phan Tâm cho biết ban soạn thảo đã tiếp nhận nhiều ý kiến đóng góp trực tiếp và bằng văn bản. Ông đánh giá cao các góp ý có giá trị cả lý luận và thực tiễn. Mục tiêu cuối cùng của chiến lược là tạo dựng môi trường thuận lợi để báo chí Việt Nam phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng nội dung, thu hút nhân lực chất lượng cao và giúp người làm báo yên tâm cống hiến.
Ban soạn thảo sẽ tiếp thu, nghiên cứu, rà soát, đánh giá kỹ lưỡng các đề xuất để hoàn thiện hồ sơ Chiến lược, bảo đảm bám sát chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và yêu cầu thực tiễn, tạo nền tảng cho báo chí Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.
