Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 23/4/2026 về quản lý và sử dụng vốn đầu tư công gắn với hạch toán kinh tế-xã hội, đánh giá hiệu quả đầu tư, đồng thời đẩy nhanh tiến độ xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.
Thực trạng đầu tư công và yêu cầu đổi mới
Chỉ thị nêu rõ, trong thời gian qua, pháp luật hiện hành đã có quy định về đánh giá hiệu quả đầu tư đối với dự án đầu tư công. Việc triển khai đã đạt được một số kết quả tích cực, như bố trí vốn tập trung hơn, khắc phục dần tình trạng dàn trải. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng một số dự án không phát huy hiệu quả, thậm chí có biểu hiện lãng phí.
Theo Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và đầu tư công trung hạn 2026-2030, cần thực hiện hạch toán hiệu quả kinh tế-xã hội trong phân bổ, quản lý và sử dụng mọi nguồn lực. Đầu tư công phải hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm, tập trung cho các dự án quan trọng quốc gia, tạo lan tỏa lớn, bảo đảm phát triển hài hòa giữa các vùng miền.
Nội dung chính của Chỉ thị
Tăng cường kỷ luật, chống tham nhũng lãng phí
Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương quán triệt nguyên tắc hạch toán kinh tế-xã hội xuyên suốt từ xây dựng nhu cầu, phân bổ vốn, tổ chức thực hiện đến vận hành dự án. Cần tăng cường kỷ luật, kỷ cương, kiên quyết phòng chống tham nhũng, lãng phí trong hoạt động đầu tư công.
Xác định nhu cầu vốn và quyết định chủ trương đầu tư
Các bộ, cơ quan trung ương và địa phương khi đăng ký nhu cầu vốn phải báo cáo sự cần thiết, tính khả thi, hiệu quả và sự phù hợp với quy hoạch. Trong quyết định chủ trương đầu tư, cần lượng hóa tối đa hiệu quả đầu tư thay vì chỉ đánh giá định tính. Các dự án chỉ được phân bổ vốn khi có quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư.
Quyết định đầu tư và phân bổ vốn hằng năm
Các dự án chỉ được phân bổ vốn khi có quyết định đầu tư, tương ứng với việc đã đánh giá hiệu quả đầu tư. Cần phân tích hiệu quả kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh, khả năng thu hồi vốn (nếu có). Không để xảy ra tình trạng đăng ký vốn cao nhưng không giải ngân.
Tổ chức thực hiện dự án
Việc tổ chức thực thi là khâu quan trọng, quyết định mức độ hoàn thành kế hoạch và hiệu quả dự án. Các chủ đầu tư phải đăng ký nhu cầu vốn phù hợp với khả năng thực hiện, tránh đăng ký vốn cao để giữ vốn dẫn đến lãng phí.
Quyết toán, khai thác, vận hành
Cơ quan chủ quản phải thực hiện nghiêm việc đánh giá kết thúc, đánh giá tác động của dự án để rút ra bài học kinh nghiệm và làm rõ hiệu quả so với mục tiêu ban đầu.
Công khai, minh bạch
Các bộ, ngành, địa phương thực hiện nghiêm quy định về công khai minh bạch theo Luật Đầu tư công.
Xây dựng Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030
Thủ tướng yêu cầu giảm số lượng dự án tối thiểu 30% so với giai đoạn 2021-2025. Nguyên tắc bố trí vốn tuân thủ các quy định của Luật Đầu tư công và các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đối với ngân sách trung ương, ưu tiên các chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia, dự án liên vùng. Dự phòng chung là 10%. Đối với ngân sách địa phương, địa phương chủ động quyết định đầu tư theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.
Kiên quyết loại bỏ khỏi kế hoạch những dự án kém hiệu quả, chưa thực sự cần thiết. Đối với dự án xây dựng trụ sở, hạn chế tối đa xây mới, tận dụng công năng hiện có.
Tiến độ lập kế hoạch
Các bộ, ngành, địa phương gửi báo cáo đề xuất bố trí vốn về Bộ Tài chính trước ngày 15/5/2026. Bộ Tài chính thông báo số vốn dự kiến trước ngày 25/5/2026. Các địa phương hoàn thiện thủ tục đầu tư và gửi Bộ Tài chính trước ngày 20/6/2026. Bộ Tài chính trình Chính phủ phân bổ kế hoạch trong tháng 6/2026.
Rà soát vướng mắc và hoàn thiện pháp luật
Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính rà soát vướng mắc về đầu tư công trong tháng 6/2026, nghiên cứu hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI. Các bộ ngành hoàn thiện quy hoạch ngành, ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn, định mức kinh tế-kỹ thuật. Hướng dẫn đánh giá hiệu quả đầu tư từng ngành, lĩnh vực hoàn thành trong tháng 4/2026, không làm phát sinh thủ tục hành chính mới.
Các bộ chủ quản chương trình mục tiêu quốc gia khẩn trương ban hành văn bản hướng dẫn, đảm bảo đủ nguồn lực và hiệu quả sử dụng ngân sách.
Thủ tướng đề nghị Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tăng cường giám sát đầu tư của cộng đồng, phát hiện và kiến nghị xử lý vi phạm.
Thủ tướng nhấn mạnh, đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, yêu cầu các bộ trưởng, thủ trưởng các cơ quan, bí thư tỉnh ủy, chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo triển khai ngay và chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, hiệu quả, tiến độ các nhiệm vụ được giao.
