Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Ninh Bình đã từng bước ổn định tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và duy trì đà tăng trưởng kinh tế-xã hội; qua đó bước đầu khẳng định tính đúng đắn của chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Bộ máy chính quyền cấp xã vận hành ổn định
Ngay sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Vĩnh Trụ đã khẩn trương sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt; nhiệm vụ được phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Trung tâm Phục vụ hành chính công xã bảo đảm kết nối, liên thông dữ liệu với các hệ thống quốc gia, giúp 100% thủ tục hành chính được cập nhật trạng thái xử lý theo thời gian thực. Người dân có thể dễ dàng tra cứu tiến độ hồ sơ qua SMS, Zalo hoặc Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
Công tác quản lý, điều hành ngân sách được thực hiện chặt chẽ, hiệu quả. Năm 2025, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 561 tỷ đồng, tổng chi đạt 281,6 tỷ đồng. Năm 2026, tính đến 31/5, tổng thu đạt 142,5 tỷ đồng, tổng chi đạt 72,15 tỷ đồng, bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng-an ninh và an sinh xã hội trên địa bàn.
Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Vĩnh Trụ Lê Minh Ngọc cho biết vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, giúp Ủy ban Nhân dân xã chủ động hơn trong xử lý công việc cũng như các vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở; góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội tại địa phương. Tuy nhiên, việc vận hành vẫn còn một số khó khăn do địa bàn quản lý và quy mô dân số tăng, khối lượng công việc lớn hơn, trong khi biên chế và đội ngũ công chức chuyên môn còn thiếu và chưa đồng đều.
Tại xã Thanh Liêm, sau khi sắp xếp, các phòng, ban chuyên môn, đơn vị sự nghiệp công lập, cơ sở giáo dục, y tế được kiện toàn theo hướng tinh gọn đầu mối, rõ ràng về chức năng, nhiệm vụ. Bộ máy từng bước được ổn định, các đơn vị bảo đảm duy trì tốt hoạt động chuyên môn. Sau sắp xếp, nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện đã được giao cho cấp xã, góp phần nâng cao tính chủ động và rút ngắn thời gian giải quyết công việc. Hiện xã thực hiện 48 thủ tục hành chính, trong đó có 38 thủ tục trực tuyến toàn trình; 10 thủ tục trực tuyến một phần; tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn đạt 99,8%; tỷ lệ hài lòng của người dân, tổ chức đạt 93%.
Về nguồn lực tài chính, Ủy ban Nhân dân xã Thanh Liêm đã chủ động bố trí, quản lý và sử dụng nguồn ngân sách được giao để đảm bảo hoạt động thường xuyên của bộ máy. Kinh phí cơ bản đáp ứng các nhiệm vụ chi lương, phụ cấp, chi hành chính, chi hoạt động của các cơ quan, đơn vị và các tổ chức chính trị-xã hội và đầu tư cho công tác chuyển đổi số, cải cách hành chính, quốc phòng-an ninh.
Theo bà Lại Thị Ngọc Trâm, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Thanh Liêm, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được sự quan tâm chỉ đạo thống nhất của các cấp và sự đồng thuận của nhân dân nên bước đầu vận hành ổn định, không phát sinh đơn thư liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy; công tác giải quyết thủ tục hành chính bảo đảm công khai, minh bạch. Tuy nhiên, khối lượng công việc tăng sau sắp xếp, một số quy định chưa thống nhất và cán bộ còn chưa kịp thích ứng, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện một số nhiệm vụ. Thời gian tới, xã tiếp tục phát huy kết quả đạt được, tập trung khắc phục khó khăn để chính quyền địa phương 2 cấp hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Sau sắp xếp, tỉnh Ninh Bình còn 129 đơn vị hành chính cấp xã. Việc giảm đầu mối, mở rộng quy mô xã tạo điều kiện đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở và mở ra dư địa phát triển mới.
Nâng cao hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp
Theo báo cáo sơ kết một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp của Tỉnh ủy Ninh Bình, bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền các cấp trên địa bàn tỉnh cơ bản vận hành ổn định, thông suốt; công tác lãnh đạo, điều hành được duy trì hiệu quả, không gián đoạn phục vụ người dân và doanh nghiệp. Cùng với đó, cơ chế chính quyền địa phương 2 cấp từng bước hoàn thiện, phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh, nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở và hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.
Năm 2025, tỉnh hoàn thành và vượt 18/19 chỉ tiêu phát triển kinh tế-xã hội, tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,65%, thuộc nhóm cao cả nước; quý 1/2026 đạt 11,63%, xếp thứ 2/34 tỉnh, thành phố. An sinh xã hội được bảo đảm, quốc phòng-an ninh giữ vững, niềm tin nhân dân được củng cố.
Theo Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Ninh Bình Trần Đăng Quỳnh, thực tiễn một năm vận hành cho thấy chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp là đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới; bước đầu tạo ra chuyển biến tích cực trong quản trị địa phương, phục vụ người dân và doanh nghiệp, mở ra không gian phát triển mới cho tỉnh Ninh Bình sau hợp nhất, tạo nền tảng vững chắc thúc đẩy sự phát triển nhanh, bền vững của tỉnh.
Tuy nhiên, quá trình vận hành chính quyền địa phương 2 cấp tại Ninh Bình còn một số khó khăn, hạn chế. Quy mô, điều kiện phát triển giữa các xã, phường chênh lệch lớn trong khi biên chế và nguồn lực phân bổ còn tương đối đồng đều, chưa phù hợp thực tiễn. Một số quy định về tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền và pháp luật chuyên ngành chưa đồng bộ, còn phát sinh vướng mắc. Khối lượng công việc cấp xã tăng mạnh do tiếp nhận nhiều nhiệm vụ từ cấp huyện, nhất là các lĩnh vực đất đai, xây dựng, tài nguyên-môi trường và giải quyết thủ tục hành chính, trong khi đội ngũ cán bộ chưa đồng đều, thiếu nhân lực chuyên môn sâu, còn phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực. Bên cạnh đó, hạ tầng số và cơ sở dữ liệu chưa đồng bộ, việc kết nối, chia sẻ thông tin còn hạn chế. Số lượng đơn vị cấp xã lớn cũng tạo áp lực đối với công tác chỉ đạo, kiểm tra, giám sát từ cấp tỉnh.
Để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp, Tỉnh ủy Ninh Bình chỉ đạo các cấp ủy, cơ quan, đơn vị tiếp tục quán triệt, triển khai nghiêm các chủ trương của Trung ương về sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; đồng thời, rà soát, hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quy chế làm việc; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Tỉnh tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ cấp xã có tư duy số, tư duy phát triển, năng lực quản trị hiện đại; đồng thời tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nhân lực chuyên môn về đất đai, xây dựng, tài chính và chuyển đổi số. Địa phương đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả; chủ động kiến nghị hoàn thiện thể chế, chính sách phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gắn với mục tiêu xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030./.
