Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua việc sửa đổi quy định về hoàn trả phần ngân sách chưa sử dụng cho các quốc gia thành viên. Theo quyết định mới, trong thời gian thử nghiệm bốn năm, khoản ngân sách này chỉ được hoàn trả cho những nước đã hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ đóng góp tài chính với Liên hợp quốc. Trước đây, toàn bộ ngân sách chưa dùng được hoàn trả cho tất cả thành viên, kể cả các nước còn nợ đóng góp.
Động thái nhằm ứng phó thiếu hụt tài chính kéo dài
Động thái này nhằm giúp tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh quản lý nguồn lực ổn định và bảo đảm tính liên tục của các hoạt động, đặc biệt là hoạt động gìn giữ hòa bình. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nhấn mạnh đây là bước đi ý nghĩa. Thiếu ngân sách là một trong những thách thức lớn nhất mà Liên hợp quốc phải đối mặt thời gian qua.
Ngân sách thường xuyên của Liên hợp quốc năm 2026 được phê duyệt ở mức 3,4 tỷ USD, giảm khoảng 7% so với năm 2025. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo về một năm hoạt động khó khăn. Nguồn lực sụt giảm buộc tổ chức này phải ưu tiên viện trợ cho những trường hợp khẩn cấp nhất, trong khi nhu cầu nhân đạo toàn cầu đang ở mức cao.
Cảnh báo từ người phụ trách ngân sách
Người phụ trách ngân sách của Liên hợp quốc Chandramouli Ramanathan mới đây cảnh báo, nếu các quốc gia thành viên, nhất là các nước đóng góp lớn không sớm hoàn thành nghĩa vụ tài chính, Liên hợp quốc sẽ buộc phải tiếp tục trì hoãn một số khoản chi để bảo đảm đủ kinh phí tổ chức Tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, sự kiện thường niên quy tụ lãnh đạo các nước tại New York, Mỹ.
Cải tổ sâu rộng: Sáng kiến UN80 và mở rộng Hội đồng Bảo an
Trước những thách thức toàn cầu ngày càng gia tăng, một cuộc cải tổ sâu rộng được xem là yêu cầu cấp bách. Liên hợp quốc đang đẩy mạnh triển khai sáng kiến UN80 về cải cách toàn diện, nhằm cơ cấu lại hoạt động trong hệ thống để nâng cao hiệu quả, đồng thời rà soát thực hiện các yêu cầu của các quốc gia thành viên. Nhiều ý kiến cho rằng tổ chức này có bộ máy hành chính cồng kềnh, chậm đưa ra quyết định và thiếu phối hợp hiệu quả.
Bên cạnh đó, nhiều ý kiến đề nghị Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nên được mở rộng để mang tính đại diện nhiều hơn. Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã bày tỏ ủng hộ đề xuất trao ghế thường trực cho châu Phi trong Hội đồng Bảo an, bởi đây là khu vực có các vấn đề chiếm phần lớn chương trình nghị sự của Hội đồng Bảo an. Tổng Thư ký Antonio Guterres nhấn mạnh châu Phi phải được đặt ở vị trí trung tâm trong các nỗ lực ứng phó thách thức toàn cầu. Theo ông, tình trạng châu Phi bị gạt ra ngoài các cơ chế ra quyết định và tài chính quốc tế cần phải được chấm dứt.
Yêu cầu cải tổ toàn diện từ thực tiễn
So với thời điểm Liên hợp quốc được thành lập vào năm 1945, tình hình thế giới hiện nay đã có nhiều thay đổi cơ bản. Cải tổ toàn diện Liên hợp quốc là yêu cầu khách quan xuất phát từ tình hình thực tiễn để tổ chức này tiếp tục giữ vững vai trò là “ngọn hải đăng” soi đường cho nhân loại hướng tới một thế giới hòa bình, hợp tác và phát triển thịnh vượng.
