Ngày 15/4/2026 đánh dấu cột mốc quan trọng khi hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất bằng văn bản điện tử đầu tiên được thực hiện thành công trực tuyến toàn trình trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Sự kiện khẳng định tính khả thi của công chứng điện tử và mở ra phương thức giao dịch mới an toàn, minh bạch cho người dân, doanh nghiệp.
Công chứng điện tử – Yêu cầu sống còn trong thời đại số
Theo ông Đào Duy An, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Công chứng viên Việt Nam, trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, giấy tờ, hồ sơ và giao dịch đang được điện tử hóa sâu rộng, hoạt động công chứng không thể đứng ngoài xu thế. Ông nhấn mạnh: “Vấn đề không còn là có chuyển đổi số hay không, mà là lựa chọn mô hình và lộ trình phù hợp.” Công chứng điện tử được xác định là điều kiện sống còn để bảo vệ và phát triển nghề công chứng.
Ba trụ cột của công chứng điện tử
Ông An cho rằng công chứng điện tử phải xây dựng trên ba trụ cột. Trụ cột thứ nhất là hoạt động công chứng điện tử, ứng dụng công nghệ và dữ liệu số xuyên suốt quy trình từ tiếp nhận yêu cầu, kiểm tra hồ sơ, tra cứu, xác minh, soạn thảo, ký số đến trả kết quả. Cần tăng cường kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia, giảm tối đa việc người dân cung cấp lại giấy tờ, tiến tới liên thông với cơ quan đăng ký, thuế, tín dụng và Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Trụ cột thứ hai là lưu trữ điện tử, bảo đảm hồ sơ công chứng được quản lý trên môi trường số, đáp ứng tính toàn vẹn, xác thực, an toàn, bảo mật và khả năng tra cứu lâu dài. Trụ cột thứ ba là quản lý công chứng điện tử, chuyển từ quản lý hồ sơ giấy sang quản lý dựa trên dữ liệu số, giúp cơ quan quản lý theo dõi, kiểm tra, giám sát kịp thời.
Công chứng điện tử bảo vệ tài sản người dân
Chị Thanh Huyền (phường Ngọc Hà, Hà Nội) chia sẻ: “Công chứng điện tử giúp đơn giản hóa thủ tục, tiết kiệm thời gian và chi phí. Lưu trữ bản điện tử cũng tiện lợi hơn bản giấy.” Chị nhấn mạnh công chứng điện tử sẽ là “lá chắn” bảo vệ tài sản, đặc biệt khi nguy cơ giả mạo chủ thể, tài sản và tấn công dữ liệu bằng AI gia tăng. Quy trình đối soát sinh trắc học kết hợp kiểm thẩm độc lập của công chứng viên bảo vệ công dân trước tội phạm công nghệ cao.
Lộ trình 100% tổ chức công chứng đủ điều kiện vào cuối 2026
Chủ tịch Hiệp hội Công chứng viên Việt Nam Nguyễn Thị Thơ khẳng định: “Công chứng điện tử không phải lựa chọn tùy nghi mà là giải pháp chiến lược.” Hiệp hội đặt mục tiêu đến hết năm 2026, 100% tổ chức hành nghề công chứng trên cả nước đủ điều kiện cung cấp dịch vụ công chứng điện tử theo Luật Công chứng 2024 và Nghị định 104/2025/NĐ-CP. Các giải pháp công nghệ như chữ ký số, dấu thời gian, đọc chip căn cước công dân, xác thực sinh trắc học và ứng dụng AI sẽ được triển khai.
Hành lang pháp lý hoàn thiện
Hệ thống pháp lý cho công chứng điện tử đã đồng bộ từ Luật Giao dịch điện tử 2023, Bộ luật Dân sự 2015, Luật Đất đai 2024, Luật Công chứng 2024 đến các văn bản hướng dẫn. Đặc biệt, Nghị định 151/2025/NĐ-CP tạo cơ sở để người dân sử dụng văn bản công chứng điện tử trong thủ tục hành chính trên Cổng Dịch vụ công.
Công chứng điện tử đã trở thành yêu cầu tất yếu, góp phần xây dựng nền công chứng hiện đại, minh bạch, đáp ứng cải cách hành chính và phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.
