Chính phủ vừa ban hành Nghị định quy định chi tiết về 4 phương thức khai thác tài sản kết cấu hạ tầng thuộc sở hữu nhà nước. Nghị định này nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, minh bạch cho việc quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả các tài sản hạ tầng quan trọng của đất nước.
Bốn phương thức khai thác tài sản hạ tầng
Theo Nghị định, có 4 phương thức khai thác tài sản kết cấu hạ tầng nhà nước, bao gồm: (1) Khai thác trực tiếp bởi cơ quan nhà nước; (2) Cho thuê quyền khai thác; (3) Nhượng quyền khai thác; và (4) Chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác. Mỗi phương thức đều có những điều kiện, thủ tục và yêu cầu riêng, đảm bảo tính công khai, minh bạch và hiệu quả kinh tế.
Khai thác trực tiếp
Phương thức này áp dụng khi cơ quan nhà nước trực tiếp quản lý, vận hành và khai thác tài sản hạ tầng để phục vụ lợi ích công cộng. Các tài sản như đường bộ, cầu cảng, sân bay, hệ thống cấp thoát nước... có thể được khai thác trực tiếp nếu nhà nước có đủ năng lực và nguồn lực.
Cho thuê quyền khai thác
Đây là hình thức nhà nước cho tổ chức, cá nhân thuê quyền khai thác tài sản hạ tầng trong một thời gian nhất định. Bên thuê phải trả tiền thuê và thực hiện đúng cam kết về bảo trì, nâng cấp tài sản. Phương thức này giúp huy động vốn tư nhân vào phát triển hạ tầng.
Nhượng quyền khai thác
Nhà nước chuyển giao quyền khai thác tài sản hạ tầng cho một tổ chức, cá nhân trong thời hạn dài, thường gắn với các dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP). Bên nhận quyền có trách nhiệm đầu tư, nâng cấp và khai thác tài sản, đồng thời thu phí từ người sử dụng.
Chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác
Khác với nhượng quyền, chuyển nhượng có thời hạn cho phép bên nhận chuyển nhượng được toàn quyền khai thác tài sản trong một thời gian xác định, sau đó trả lại cho nhà nước. Hình thức này thường áp dụng cho các tài sản có giá trị lớn, cần chuyên môn cao trong vận hành.
Mục tiêu và ý nghĩa
Nghị định này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những vướng mắc trong quản lý tài sản hạ tầng nhà nước, tăng cường huy động nguồn lực xã hội, nâng cao hiệu quả khai thác và giảm áp lực ngân sách. Đồng thời, các quy định cụ thể về đấu giá, đấu thầu, giám sát sẽ đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng và minh bạch.
Việc áp dụng linh hoạt các phương thức khai thác tài sản hạ tầng sẽ góp phần phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện chất lượng dịch vụ công và thu hút đầu tư tư nhân vào lĩnh vực hạ tầng.
