Bầu cử Quốc hội khóa XVI: Quyết định thành bại cho tầm nhìn 2045
Trước thềm cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, Nhà báo, Tiến sỹ Nhị Lê, nguyên Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, đã có những chia sẻ sâu sắc với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus. Ông khẳng định sự kiện này mang ý nghĩa vô cùng đặc biệt, quyết định sự thành bại của đất nước trong tầm nhìn đến năm 2045.
Vai trò then chốt của Quốc hội trong chặng đường phát triển mới
Theo Nhà báo Nhị Lê, Quốc hội là cơ quan lập pháp, giám sát tối cao, hoạch định và quyết sách những vấn đề trọng đại của quốc gia. Ông nhấn mạnh: "Quốc hội chính là tiếng nói của Đảng trên phương diện lập pháp, bảo đảm sự thống nhất giữa đường lối chính trị với hệ thống luật pháp, đồng thời là nơi kết tinh ý chí, khát vọng của Nhân dân."
Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã đề ra mục tiêu cụ thể: đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; và đến năm 2045, trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Nhà báo Nhị Lê cho rằng Quốc hội khóa XVI cần tạo ra một khung pháp lý rộng rãi và dân chủ để đặt đất nước trong tâm thế chiến lược chủ động, với cường độ, tốc độ và trình độ mới.
Yêu cầu về cơ cấu và chất lượng đại biểu Quốc hội
Ông chỉ ra rằng nhiệm kỳ tới, số lượng đại biểu Quốc hội dự kiến là 500 người, không tăng so với khóa XV, nhưng có sự tiến bộ trong cơ cấu. Tỷ lệ đại biểu chuyên trách là 40%, cao hơn so với 38,6% của khóa trước - mức cao nhất trong lịch sử. "Một Quốc hội thật sự hùng mạnh cần lượng đại biểu chuyên trách chiếm tỷ lệ tuyệt đối đa phần, thậm chí 70-80%," ông nói.
Nhà báo Nhị Lê kỳ vọng Quốc hội khóa XVI phải là sự tập hợp tinh hoa của dân tộc, hội tụ các chính trị gia, khoa học gia, chiến lược gia, doanh nhân, danh nhân và đại biểu Nhân dân từ khắp mọi miền. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của trình độ, đặc biệt trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, và yêu cầu đại biểu phải là gương mặt văn hóa tiêu biểu.
Thể chế pháp luật: Điểm nghẽn cần được tháo gỡ
Ông phân tích rằng thể chế được xác định là "điểm nghẽn của điểm nghẽn", cản trở sự phát triển và gây lãng phí nguồn lực. Quốc hội với vai trò cơ quan lập pháp cần kiến tạo hệ thống pháp luật hiệu quả. "Hiện chúng ta có khoảng 300 luật và bộ luật. Luật phải từ thực tiễn và phù hợp với lòng dân," ông nói.
Nhà báo Nhị Lê đề xuất tập trung vào các bộ luật căn bản như luật Đất đai, luật Hình sự, luật Doanh nghiệp trong tầm nhìn 2030, 2045. Ông nhấn mạnh: "Chúng ta cần một hệ thống luật pháp để thực thi, không phải để trưng bày. Luật pháp phải đi vào lòng dân qua sự minh bạch và công bằng."
Nâng cao tính phản biện và chất lượng nghị trường
Ông đồng tình với chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc ưu tiên lựa chọn những đại biểu dám nói, dám nghĩ, dám làm. "Tranh luận, phản biện là con đường ngắn nhất để tiếp cận chân lý. Đó là biểu hiện sinh động của một Quốc hội dân chủ," ông khẳng định.
Nhà báo Nhị Lê cho rằng cần mở rộng thảo luận tại hội trường, dành nhiều thời gian cho chất vấn, và xây dựng cơ chế để đại biểu tự do phát biểu. Ông lấy ví dụ từ dự án sân bay Long Thành, nơi nhiều tiếng nói phản biện bị bỏ qua, dẫn đến hậu quả đáng tiếc.
Đo lường hiệu quả và trách nhiệm của đại biểu
Ông đánh giá các cuộc chất vấn, thảo luận tại Quốc hội ngày càng dân chủ nhưng chưa xứng tầm với kỳ vọng của Nhân dân. "Cần đo lường được lời hứa với hành động. Nếu không, chất vấn chỉ là vô thưởng vô phạt," ông nói.
Với sự phát triển của chuyển đổi số, ông đề xuất tăng cường kiểm định của Nhân dân về chất lượng hoạt động đại biểu. Ông kết luận: "Đây là thời cơ để chấn chỉnh chất lượng đại biểu Quốc hội. Họ phải thật sự là tiếng nói của Nhân dân, với hai chữ Tầm và Tín."
