World Cup 2026 không chỉ là sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh mà còn là một trong những thách thức y tế công cộng lớn nhất từng được triển khai tại Bắc Mỹ. Lần đầu tiên trong lịch sử, ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới sẽ được tổ chức đồng thời tại ba quốc gia gồm Mỹ, Canada và Mexico, với sự tham dự của 48 đội tuyển. FIFA ước tính hơn 6,5 triệu khán giả sẽ trực tiếp đến các sân vận động trong suốt thời gian diễn ra giải đấu kéo dài 39 ngày.
Lượng người di chuyển khổng lồ từ khắp nơi trên thế giới mang lại cơ hội phát triển du lịch và kinh tế cho các quốc gia chủ nhà. Tuy nhiên, điều đó cũng làm gia tăng đáng kể nguy cơ xuất hiện và lây lan các bệnh truyền nhiễm.
Hệ thống giám sát dịch bệnh đặc biệt
Một hệ thống giám sát dịch bệnh đặc biệt đã được thành lập nhằm theo dõi mọi dấu hiệu bất thường liên quan đến sức khỏe cộng đồng tại các thành phố đăng cai World Cup. Bà Rebecca Katz, Giám đốc chương trình giám sát y tế mới đặt tại Washington D.C., cho biết: "Đối với bất kỳ sự kiện tập trung đông người nào, nguy cơ xuất hiện các bệnh truyền nhiễm luôn tồn tại".
Theo các chuyên gia, thách thức lần này lớn hơn nhiều so với các giải đấu bóng đá trước đây bởi thế giới đang chứng kiến sự gia tăng trở lại của nhiều loại dịch bệnh. Tại Mỹ, các cơ quan y tế hiện vẫn đang phải ứng phó với các đợt bùng phát bệnh sởi, sự gia tăng số ca Ebola tại một số khu vực trên thế giới và những trường hợp nhiễm hantavirus hiếm gặp.
Đặc biệt, giới chuyên môn lo ngại các loại virus do muỗi truyền có thể xuất hiện trong bối cảnh hàng triệu người từ nhiều quốc gia khác nhau đổ về Bắc Mỹ. Bà Katz giải thích: "Chúng tôi đặc biệt theo dõi nguy cơ từ các loại virus do muỗi truyền. Mỹ có rất nhiều muỗi, nhất là tại các bang phía nam. Điều khác biệt hiện nay là lượng lớn du khách đến từ những khu vực đang ghi nhận dịch sốt xuất huyết hoặc chikungunya".
Công nghệ hiện đại trong phát hiện sớm
Để phát hiện sớm các nguy cơ, nhóm chuyên gia sẽ sử dụng hàng loạt công cụ công nghệ hiện đại. Một trong những phương pháp đáng chú ý nhất là theo dõi các cuộc thảo luận trên mạng xã hội. Theo bà Katz, trong quá khứ các nhà dịch tễ học từng phát hiện một đợt bùng phát bệnh đường tiêu hóa nhờ phân tích những bài đăng liên quan đến việc doanh số bán giấy vệ sinh tăng đột biến trong một khu vực.
Ngoài dữ liệu trực tuyến, hệ thống còn sử dụng công nghệ giám sát nước thải - phương pháp đang được đánh giá rất hiệu quả trong việc phát hiện sớm các mầm bệnh. Theo các chuyên gia, việc phân tích mẫu nước thải có thể giúp phát hiện dấu hiệu xuất hiện virus sởi từ 5 đến 7 ngày trước khi bệnh nhân đầu tiên nhập viện.
Bà Katz cho biết: "Đây là công cụ rất mạnh. Nếu phát hiện tín hiệu bất thường, chúng tôi sẽ phân tích ngay lập tức, lập báo cáo và phối hợp với cơ quan y tế địa phương để đánh giá nguy cơ". Mỗi ngày trong thời gian diễn ra World Cup, trung tâm điều phối sẽ phát hành báo cáo sức khỏe gửi đến các bệnh viện, cơ quan y tế công cộng và FIFA nhằm cảnh báo những rủi ro mới xuất hiện.
Tiến sĩ Shane Kappler của hệ thống y tế MedStar Health nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chia sẻ thông tin nhanh chóng: "Điều cực kỳ quan trọng là thông tin được truyền tải kịp thời. Điều đó cho phép các cơ quan y tế, bệnh viện và các tổ chức liên quan có thêm thời gian chuẩn bị, điều chỉnh kế hoạch và triển khai các biện pháp ứng phó phù hợp".
Nguy cơ Ebola và bài toán y tế ngoài sân vận động
Bên ngoài các sân vận động, Mỹ cũng đang theo dõi sát nguy cơ liên quan đến Ebola. Đầu tháng 6, cố vấn y tế của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Mehmet Oz, cho biết Washington vẫn tin tưởng có thể đạt được thỏa thuận với Kenya về việc xây dựng một cơ sở cách ly Ebola dành cho công dân Mỹ có nguy cơ phơi nhiễm virus tại Cộng hòa Dân chủ Congo hoặc Uganda.
Tuy nhiên, kế hoạch này đang vấp phải phản ứng mạnh tại Kenya. Một tòa án nước này vừa quyết định tiếp tục đình chỉ dự án thêm 3 tuần và yêu cầu chính phủ công khai thỏa thuận với Mỹ. Nhiều người dân Kenya cho rằng dự án sẽ khiến quốc gia Đông Phi phải gánh thêm các rủi ro y tế liên quan đến Ebola.
Dù vậy, giới chức Mỹ khẳng định việc bố trí cơ sở cách ly gần khu vực có nguy cơ dịch bệnh là giải pháp hiệu quả hơn so với việc vận chuyển bệnh nhân qua nhiều chặng bay dài đến Mỹ hoặc các quốc gia khác.
Những động thái trên cho thấy công tác y tế đang được đặt ở mức ưu tiên rất cao trước thềm World Cup 2026. Trong bối cảnh lượng người tham dự được dự báo đạt mức kỷ lục, các nhà tổ chức không chỉ muốn tạo ra một giải đấu thành công về mặt chuyên môn mà còn phải bảo đảm an toàn sức khỏe cho hàng triệu cầu thủ, nhân viên, tình nguyện viên và người hâm mộ.
Nếu hệ thống giám sát mới hoạt động hiệu quả, các chuyên gia hy vọng mô hình này sẽ tiếp tục được duy trì sau World Cup để phục vụ những sự kiện quốc tế lớn khác, trong đó có Olympic mùa hè 2028 tại Los Angeles. Với quy mô chưa từng có của World Cup 2026, cuộc chiến phòng chống dịch bệnh phía sau hậu trường có thể sẽ quan trọng không kém những cuộc cạnh tranh trên sân cỏ.
