Sốt xuất huyết không chỉ bùng phát vào mùa mưa mà còn có sự thay đổi đáng chú ý về chu kỳ dịch. Theo ThS-BS Lê Hồng Nga, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), trước đây các đợt dịch sốt xuất huyết quy mô lớn thường lặp lại khoảng 5 năm một lần. Tuy nhiên, những năm gần đây, quy luật này đã thay đổi, khoảng cách giữa các đợt bùng phát ngày càng ngắn hơn, chỉ còn khoảng 3-4 năm.
Chu kỳ dịch rút ngắn, dự báo năm 2026 có thể bùng phát
Thực tế tại TP.HCM, năm 2016 ghi nhận một đợt dịch lớn, đến năm 2019 tiếp tục xuất hiện đỉnh dịch mới và năm 2022 lại lặp lại một đợt dịch khác. Theo chu kỳ này, dự báo năm 2026, TP.HCM và các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam sẽ có một đợt bùng phát sốt xuất huyết trên diện rộng.
Chuyên gia lý giải, biến đổi khí hậu là một trong những nguyên nhân quan trọng làm thay đổi quy luật dịch tễ của bệnh. Nhiệt độ tăng, mùa mưa kéo dài và thời tiết diễn biến thất thường tạo điều kiện thuận lợi để muỗi truyền bệnh phát triển quanh năm. Cùng với đó, tốc độ đô thị hóa nhanh tại các thành phố lớn khiến việc kiểm soát nguồn lây trở nên khó khăn hơn.
Người trẻ dễ chủ quan, nhập viện muộn
Năm nay, nhóm tuổi mắc bệnh từ 15 tuổi trở lên chiếm trên 50% tổng số ca bệnh sốt xuất huyết. Trong đó, tỷ lệ mắc bệnh cao tập trung ở nhóm thanh thiếu niên và người độ tuổi từ 16 đến 30. Đây là nhóm thường xuyên học tập, làm việc và di chuyển tại các môi trường tập trung đông người nhưng lại có tâm lý chủ quan, ít áp dụng các biện pháp phòng chống muỗi đốt và hay nhầm lẫn sốt xuất huyết với sốt cảm cúm thông thường khiến dễ rơi vào tình trạng bệnh nặng.
Đã có nhiều trường hợp mắc sốt xuất huyết trở nặng, suy đa tạng do người dân chủ quan, tự ý điều trị hoặc nhập viện muộn. Bên cạnh các di chứng hậu sốt xuất huyết, chi phí điều trị cho một ca bệnh nguy kịch có thể dao động từ 120 triệu đồng đến 720 triệu đồng, ảnh hưởng lớn đến kinh tế của các gia đình.
Những lầm tưởng thường gặp về sốt xuất huyết
Chuyên gia cho biết, nhiều người lầm tưởng nhà sạch sẽ thì không có nguy cơ mắc sốt xuất huyết. Tuy nhiên, trên thực tế, muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết thường sinh sôi ở những nơi có nước sạch, đọng lại dài ngày. Khay nước dưới chậu cây, thùng chứa nước sinh hoạt, bình hoa, máng thoát nước, ly nhựa, hộp xốp bỏ ngoài trời sau cơn mưa… đều có thể trở thành nơi sinh sản lý tưởng.
Đặc biệt, chuyên gia dịch tễ lưu ý, bất kỳ ai cũng có nguy cơ mắc và tái mắc bệnh sốt xuất huyết vì virus Dengue gây bệnh có 4 chủng, một người có thể mắc bệnh nhiều lần trong đời. Thậm chí, người tái mắc sốt xuất huyết lần sau có thể có nguy cơ diễn tiến nặng hơn so với lần mắc trước đó.
Biện pháp phòng bệnh chủ động
Trước diễn biến dịch tễ phức tạp hiện nay, ThS-BS Tôn Thất Cảnh Trí, Quản lý chuyên môn y khoa, Hệ thống nhà thuốc và Trung tâm tiêm chủng Long Châu lưu ý các cách chủ động phòng bệnh cho cả gia đình:
- Bảo vệ bản thân khỏi muỗi đốt: mặc quần áo dài tay, ngủ màn kể cả ban ngày, dùng kem/xịt chống muỗi, lắp lưới chống muỗi cửa sổ, cửa ra vào, dùng điều hòa hoặc quạt để hạn chế muỗi.
- Ngăn ngừa muỗi sinh sản: loại bỏ ao tù nước đọng, đậy kín bể nước, thả cá diệt lăng quăng, phun hóa chất diệt muỗi khi có dịch theo hướng dẫn y tế.
- Tiêm phòng vắc xin: đây là công cụ dự phòng chủ động giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các trường hợp diễn tiến nặng. Hiện vắc xin phòng sốt xuất huyết Dengue đã có ở hệ thống trung tâm tiêm chủng, dành cho đối tượng từ 4 tuổi trở lên và đạt hiệu quả bảo vệ hơn 80% đối với nguy cơ mắc bệnh và trên 90% trong việc giảm nguy cơ nhập viện và mắc bệnh nặng.
- Khi bị sốt xuất huyết: nghỉ ngơi, uống nhiều nước; sử dụng acetaminophen (paracetamol) để giảm đau, hạ sốt, tránh sử dụng các loại thuốc chống viêm không steroid như ibuprofen và aspirin. Theo dõi các triệu chứng nghiêm trọng và liên hệ đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt.
Ghi nhận tại Hệ thống nhà thuốc và Trung tâm tiêm chủng Long Châu, từ đầu năm 2026 đến nay, người dân quan tâm nhiều hơn đến các giải pháp phòng bệnh, số lượng khách hàng tìm hiểu và tiêm phòng sốt xuất huyết có xu hướng gia tăng. Trong đó, các gia đình chiếm 60%. Đơn vị cho biết luôn đảm bảo an toàn tiêm chủng, nguồn cung và liên tục cập nhật danh mục vắc xin mới nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu ngày càng cao của người dân.
