Hơn 16 triệu người Mỹ từ 65 tuổi trở lên đang sống một mình, con số này cao gấp ba lần so với năm 1950. Sống một mình mang lại sự độc lập nhưng tiềm ẩn rủi ro khi sức khỏe suy giảm. Người lớn tuổi có thể duy trì thói quen ăn uống thiếu chất, quên tắt bếp, hoặc ngã gãy xương mà không ai hay biết.
Áp lực tài chính và tinh thần
Khoảng 10 năm trước, sau khi chăm sóc một người bạn đang hấp hối, bà Amy Kant bắt đầu nghĩ đến việc lập giấy ủy quyền hợp pháp. Nhưng cho đến nay, bà vẫn chưa chỉ định ai để làm việc đó. Người phụ nữ 65 tuổi này độc thân, không có con, và việc lựa chọn ai sẽ đưa ra các quyết định tài chính thay mặt bà gắn liền với nhiều câu hỏi lớn khác. Ai sẽ chăm sóc bà khi về già? Bà sẽ sống ở đâu những năm tháng cuối đời? Ai sẽ là người thừa kế?...
“Mọi trách nhiệm đều đổ dồn lên tôi,” bà Amy nói. Từ lâu, bà Amy vốn yêu thích sự tự do mà cuộc sống độc thân mang lại. Bà duy trì thói quen tập yoga và đi bộ 8 km mỗi ngày. Tuy nhiên, các ca phẫu thuật lưng và thay van tim gần đây biến căn hộ của bà thành phòng hồi sức. Dù có tiền tiết kiệm hưu trí, bà lo lắng tài sản sẽ sụt giảm nếu thị trường chứng khoán biến động, trong khi chi phí chuyển vào các cơ sở dưỡng lão có thể lên tới hàng chục nghìn USD.
Xu hướng già hóa dân số
Bà Amy Kant nằm trong số hàng triệu người Mỹ đang học cách thích nghi với tuổi già một mình. Phân tích dữ liệu điều tra dân số của tổ chức hưu trí AARP cho thấy, khoảng 10% trong số hơn 125 triệu người trưởng thành từ 50 tuổi trở lên ở Mỹ không có vợ chồng hay con cái. Nếu tính cả những người có con nhưng sống xa nhà, con số này cao hơn. Hiện có hơn 16 triệu người Mỹ từ 65 tuổi trở lên sống một mình, cao gấp ba lần so với năm 1950.
Đây là một nhóm dân số đang gia tăng ở cả nam và nữ, một phần do tỷ lệ ly hôn ngày càng cao ở người Mỹ lớn tuổi và số lượng con cái trưởng thành ngày càng xa cách với cha mẹ.
Những câu chuyện cá nhân
Bà Amy Kant không hề có một kế hoạch tổng thể nào ngay từ đầu. Ở độ tuổi 20 và 30, bà chọn những công việc phi lợi nhuận lương thấp để ưu tiên cho sở thích nghệ thuật của mình. Bà nhớ lại bạn bè đã ghen tị với sự tự do của bà như thế nào; trong khi họ bận rộn với việc chuẩn bị bữa tối, giúp con cái làm bài tập về nhà và tiết kiệm tiền học đại học, thì bà Amy Kant lại dành buổi tối để vẽ tranh và không ngần ngại đi chơi vào các tối trong tuần.
Ở độ tuổi 40, bà từng cân nhắc việc nhận con nuôi nhưng cuối cùng đã quyết định không làm vậy. Sau đó, ở độ tuổi 50, sau khi mẹ bà qua đời, bà trải qua một thời kỳ hối tiếc vì đã quyết định không làm mẹ đơn thân. Giờ đây, bà Amy Kant đang liệt kê danh sách bạn bè từ thời đại học để nhờ họ trở thành người đại diện cho bà khi sức khỏe của bà giảm sút. Đồng thời, tự đặt thời hạn một năm để hoàn tất giấy tờ tài sản, bao gồm lập di chúc và làm việc với các quỹ tín thác nhằm tránh tranh chấp về sau.
Một trường hợp khác là bà Verna Gilbert, 84 tuổi, từng chăm sóc mẹ và người chồng qua đời cách đây gần 20 năm. Sống trong ngôi nhà của mình suốt 60 năm, bà không muốn rời đi. Những bữa ăn đông lạnh do nhân viên Mountain Empire giao tận nhà giúp bà duy trì sinh hoạt cơ bản.
Còn bà Johnny Mumpower, người mắc bệnh thận, phải tự lọc máu vào ban đêm. Dù được giao bữa ăn tận nhà, bà vẫn nằm trong danh sách chờ người giúp việc. "Rất khó để vừa đẩy máy hút bụi vừa dùng khung tập đi", bà kể. Người thân ruột thịt duy nhất của bà sống cách đó 4 tiếng lái xe.
Rủi ro sức khỏe và thiếu hụt dịch vụ
Bác sĩ Suzanne Salamon, trưởng khoa lâm sàng lão khoa tại Trung tâm Y tế Beth Israel Deaconess cho biết, sống một mình mang lại sự độc lập nhưng tiềm ẩn rủi ro khi sức khỏe suy giảm. Người lớn tuổi có thể duy trì thói quen ăn uống thiếu chất, quên tắt bếp, hoặc ngã gãy xương mà không ai hay biết.
Dù vậy, nhiều người chưa chuẩn bị cho tương lai. Khảo sát của AARP năm 2023 trên gần 1.100 người già neo đơn cho thấy 80% chưa có kế hoạch hỗ trợ sinh hoạt lâu dài; 25% có người để nhờ làm việc nhà khi cần, và 41% có di chúc hoặc chỉ thị chăm sóc y tế. Khi bệnh tật ập đến, họ phải trông cậy vào mạng lưới anh chị em, hàng xóm hoặc tổ chức cộng đồng. Tuy nhiên, nhu cầu chăm sóc đang vượt quá khả năng đáp ứng của hệ thống.
Tại khu vực tây nam Virginia, tổ chức phi lợi nhuận Mountain Empire đang phục vụ khoảng 3.000 người từ 60 tuổi trở lên. Giám đốc điều hành Michael Wampler cho biết nguồn tài trợ hiện không theo kịp chi phí. Tổ chức luôn có một danh sách dài chờ người giúp việc nhà. "Hiện có những người lớn tuổi trong khu vực mà không ai có thể phục vụ", ông Wampler nói.
Nguyễn Phượng
