Trong bối cảnh mặt đất ngày càng chật chội, SpaceX của tỷ phú Elon Musk đang có kế hoạch đưa các máy chủ AI lên không gian. Mới đây, công ty đã công bố thiết kế chi tiết của vệ tinh AI1, vệ tinh đầu tiên trong tham vọng xây dựng mạng lưới máy chủ AI trên quỹ đạo.
Thiết kế vệ tinh AI1
Theo video đăng tải trên X, vệ tinh AI1 có sải cánh pin mặt trời lên tới 70 mét, tương đương chiều dài một sân bóng đá. Hệ thống pin này cung cấp công suất tính toán trung bình 120 kilowatt và đỉnh điểm 150 kilowatt cho các chip AI bên trong. Vệ tinh hoạt động ở độ cao khoảng 600 km so với mặt đất, thấp hơn nhiều so với các vệ tinh địa tĩnh truyền thống.
Giám đốc Tài chính SpaceX, ông Bret Johnsen, xác nhận công ty sẽ sử dụng chip NVIDIA cho các vệ tinh AI này. Đây là lần đầu tiên SpaceX công bố thông số kỹ thuật cụ thể cho dự án mà họ đã nộp hồ sơ lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ từ cuối tháng 1 năm nay.
Lý do đưa máy chủ lên trời
Để hiểu logic đằng sau dự án, cần nhìn vào cuộc khủng hoảng đang diễn ra dưới mặt đất. Các trung tâm dữ liệu AI lớn nhất thế giới hiện tiêu thụ điện tương đương một quốc gia nhỏ. Đã có đề xuất xây nhà máy điện hạt nhân ngay cạnh trung tâm dữ liệu để đảm bảo nguồn điện. Đất đai phù hợp, nguồn nước làm mát và lưới điện đủ lớn ngày càng khan hiếm và đắt đỏ.
Trên quỹ đạo, bài toán điện năng được giải quyết bằng ánh sáng mặt trời liên tục và miễn phí. Để xử lý nhiệt lượng khổng lồ từ các chip AI hoạt động liên tục trong chân không, AI1 trang bị hệ thống tản nhiệt bức xạ lỏng diện tích 110 mét vuông, có thể triển khai ngoài vũ trụ, kèm các vòng bơm dự phòng và tấm chắn bảo vệ khỏi vi thiên thạch.
Theo Elon Musk, vệ tinh AI1 có thiết kế đơn giản hơn nhiều so với vệ tinh Starlink hiện tại, vì không cần hệ thống ăng ten phức tạp. Ông cho biết: "Vệ tinh AI về cơ bản là rất nhiều tế bào quang điện, một bộ tản nhiệt, và vẫn cần một số kết nối laser, nhưng không có tất cả các ăng-ten siêu phức tạp như trên vệ tinh Starlink."
Quy mô tham vọng
AI1 chỉ là mắt xích đầu tiên trong tham vọng khổng lồ với mạng lưới lên tới 1 triệu vệ tinh loại này. Để phục vụ sản xuất, SpaceX đang triển khai cơ sở Gigasat tại Bastrop, bang Texas, với diện tích hơn 11 triệu feet vuông trên hơn 1.000 mẫu đất, chuyên sản xuất các tấm pin mặt trời khổng lồ cho vệ tinh AI.
Song song đó, một liên doanh Terafab giữa Tesla và SpaceX do ông Musk công bố hồi tháng 3 năm nay tại Austin dự kiến có diện tích 100 triệu feet vuông, gấp 10 lần nhà máy Gigafactory của Tesla tại Austin, với tổng vốn đầu tư có thể lên tới 119 tỷ USD, nhằm tự chủ toàn bộ chuỗi sản xuất chip và đạt năng lực tính toán AI hơn 1 terawatt mỗi năm. Một công ty liên quan đến ông Musk hiện đang gom mua đất tại hạt Grimes, Texas, được cho là địa điểm dự kiến của Terafab.
Chiến lược kinh doanh AI
Đằng sau tham vọng này là chiến lược kinh doanh đáng chú ý của Elon Musk đối với công nghệ AI. Trong khi chatbot Grok đang tụt hậu so với các đối thủ OpenAI, Anthropic và Google về xử lý tác vụ công việc, ông Musk cho rằng nút thắt nằm ở năng lực tính toán và điện năng, do đó việc giải quyết vấn đề này sẽ tối ưu hơn thay vì tiếp tục đốt tiền cho cuộc đua AI.
Bộ phận AI xAI của SpaceX hiện chưa sử dụng hết năng lực tính toán sẵn có, và công ty đang cho thuê một phần năng lực này cho cả Google và Anthropic. Với việc triển khai các máy chủ AI trên quỹ đạo, kết hợp với hệ thống vệ tinh internet Starlink, khả năng cung cấp năng lực tính toán cho các đối tác sẽ được mở rộng hơn nữa.
Đến nay, chưa có bản phóng thử nghiệm nào được lên lịch, Terafab vẫn đang ở giai đoạn thu mua đất, và toàn bộ mạng lưới 1 triệu vệ tinh vẫn chỉ tồn tại trên giấy tờ. Dù vậy, nếu chỉ một phần nhỏ trong kế hoạch này thành hiện thực, hạ tầng AI toàn cầu sẽ lần đầu tiên có một tầng hoạt động ngoài bầu khí quyển Trái Đất.
