Các chuyên gia tại Thụy Điển vừa phát hiện một mạng lưới tinh vi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để sản xuất tin giả, nhắm vào người dùng mạng xã hội và thu lợi từ quảng cáo thông qua các 'trang trại click'. Điều đáng chú ý, toàn bộ quản trị viên của các trang này đều có trụ sở tại Việt Nam.
Chiêu trò tạo tin giả tinh vi
Một bài viết trên Facebook với nội dung 'TỐI QUA: Magdalena Andersson công kích Jimmie Åkesson' đã thu hút 14.000 lượt tương tác, 1.700 bình luận và gần 900 lượt chia sẻ. Khi một người dùng hỏi về video tranh luận, chủ bài viết trả lời rằng có thể đã bị xóa. Sự thật là cuộc tranh luận đó chưa từng diễn ra.
Tổ chức kiểm tin Källkritikbyrån đã phát hiện bài đăng này là phiên bản chỉnh sửa từ trang Politisk Översikt Sverige, vốn từng bị phát hiện đăng ảnh AI và tin giả. Mục tiêu là dụ người đọc nhấp vào các trang tin rác chứa đầy quảng cáo, từ đó kiếm tiền từ mỗi cú click chuột.
Mạng lưới quy mô lớn từ Việt Nam
Qua điều tra, Källkritikbyrån phát hiện thêm 11 trang chính trị Thụy Điển khác và ít nhất 44 trang ở các quốc gia khác, do cùng một thực thể tạo ra từ đầu tháng 4. Tính năng Minh bạch trang của Facebook cho thấy toàn bộ quản trị viên đều ngồi tại Việt Nam, trùng khớp với các mạng lưới cày click trước đây.
Các vụ việc trước đó
- Tháng 8/2025: Phát hiện mạng lưới do công ty BeeUp điều hành, hoạt động như 'xưởng sản xuất' nội dung giả mạo bằng AI.
- Tháng 1/2026: BeeUp chuyển sang chiến lược bóp méo tin thật để câu view.
- Tháng 3/2026: Phát hiện mạng lưới ẩn danh khác lập hơn 150 trang Facebook, tung tin giả về người nổi tiếng.
Tác hại và bất lực trước làn sóng tin giả
Giáo sư Jesper Strömbäck từ Đại học Gothenburg nhận định: 'Chúng đang gây tổn hại lớn, bôi nhọ cá nhân và xói mòn lòng tin vào các định chế xã hội'. Bà Agnes Dahlberg, chuyên gia an ninh của đài truyền hình quốc gia Thụy Sĩ, thừa nhận sự bất lực trong việc kiểm soát và yêu cầu gỡ bỏ các nội dung sai lệch, chỉ có thể báo cáo lên Facebook và chờ đợi hành động.
Việc sử dụng công cụ pháp lý như luật bản quyền cũng không khả thi. 'Chiến đấu đơn độc với những gã khổng lồ như Meta là vô vọng', bà Dahlberg chia sẻ.
