Khoảng 50.000 cư dân sống quanh công ty hàng không vũ trụ GKN Aerospace Transparency tại hạt Orange, bang California, Mỹ, đang phải sơ tán khẩn cấp do một bồn chứa hóa chất methyl methacrylate (MMA) nóng lên bất thường, có nguy cơ phát nổ. Lực lượng cứu hộ đang chạy đua với thời gian để làm nguội bồn chứa này.
Tình trạng khẩn cấp được ban bố
Thống đốc bang California, ông Gavin Newsom, ngày 23/5 đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp tại hạt Orange nhằm tăng cường các biện pháp ứng phó với sự cố hóa chất nguy hiểm. Khu vực sơ tán hiện bao phủ diện tích rộng khoảng 23 km2 quanh công ty GKN Aerospace Transparency.
Chỉ huy ứng phó sự cố thuộc Cơ quan Cứu hỏa hạt Orange, ông Craig Covey, nhận định: "Người dân cần sơ tán tới nơi an toàn vì nếu có sự cố xảy ra, hướng gió có thể khiến mọi việc thay đổi bất ngờ, chúng tôi không thể kiểm soát được vấn đề thời tiết. Chúng tôi đang phải xử lý loại hóa chất dễ bay hơi, cực độc và rất dễ cháy."
Diễn biến sự cố
Nguy cơ xuất hiện từ ngày 22/5 khi nhiệt độ bên trong một trong ba bồn chứa hóa chất MMA tăng cao bất thường, phát tán hơi hóa chất. Bồn chứa tăng nhiệt kích hoạt van xả áp và hệ thống phun nước phía trên nhằm làm mát. Hai bồn còn lại đã được trung hòa hóa chất và không có nguy cơ. Trong quá trình xử lý, các đội cứu hộ phát hiện van của bồn chứa tăng nhiệt bị hư hỏng, khiến hóa chất không thể rút ra ngoài, buộc giới chức phải áp dụng lệnh sơ tán.
Đại úy Steve Concialdi thuộc Cơ quan Cứu hỏa hạt Orange cho biết chất lượng không khí hiện "vẫn ở mức tốt", các chỉ số đo được vẫn ở ngưỡng an toàn. Dù vậy, một số cư dân cho biết họ đã gặp các triệu chứng như kích ứng cổ họng, mũi và bị chóng mặt trong những ngày qua. Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), MMA là hóa chất được sử dụng trong sản xuất nhựa và có thể gây ra các vấn đề về hô hấp.
Nỗ lực làm mát và nguy cơ tiềm ẩn
Các đội ứng phó khẩn cấp tiếp tục làm mát bồn chứa trong ngày 24/5. Giới chức địa phương trước đó đã sử dụng drone để đo nhiệt độ và nhận định bồn chứa hóa chất đang dần hạ nhiệt. Tuy nhiên, nhiệt độ bồn hóa chất tăng trở lại trong ngày 24/5, lên 90 độ F (khoảng 32 độ C), đây bị xem là tín hiệu xấu.
"Buổi sáng 23/5, nhiệt độ đo được là 77 độ F, nhưng sau đó bồn hóa chất đã tăng trung bình khoảng 1 độ F mỗi giờ, đó là tin xấu," chỉ huy Craig Covey nhận định. Đại úy Concialdi cho biết các đội cứu hộ đang chạy đua với thời gian để ổn định bồn chứa hóa chất bị hư hỏng. Họ tìm cách làm mát và trung hòa hóa chất, với hy vọng lượng hóa chất trong bồn sẽ đông cứng lại. Dù vậy, ông Concialdi cũng cảnh báo quá trình làm đông đặc hóa chất có thể thất bại.
"Có vài kịch bản có thể xảy ra. Bồn chứa có thể nứt và làm tràn toàn bộ khoảng 26.000 lít hóa chất, hoặc có thể xảy ra một vụ nổ thảm khốc khiến hai bồn chứa hóa chất còn lại cũng bị ảnh hưởng theo," vị đại úy trong lực lượng cứu hỏa cho biết. Ông Concialdi cho biết thêm rằng lực lượng chức năng đã chuẩn bị khu vực ngăn tràn hóa chất trong tình huống bồn chứa gặp sự cố thật sự, bao gồm việc lập đê chắn và sử dụng hệ thống bao cát.
Phản ứng của công ty và người dân
Đại diện công ty GKN Aerospace Transparency cho biết: "Chúng tôi đang tập trung toàn lực vào việc phối hợp với lực lượng ứng phó khẩn cấp, các đội chuyên xử lý vật liệu nguy hiểm và giới chức liên quan, nhằm đảm bảo an toàn cho cộng đồng địa phương. Chúng tôi xin lỗi về những ảnh hưởng đối với công việc và cuộc sống của cư dân, cũng như các doanh nghiệp khác."
Anh Miguel Loo sống trong khu vực phải sơ tán cho biết anh và người thân đã bị đau đầu từ ngày 22/5. Gia đình anh phải ngủ tạm trong ôtô tối 23/5 trước khi tìm được khách sạn để lưu trú nằm ngoài khu vực sơ tán. Anh Stanton Van Ly cho biết gia đình anh mất rất nhiều thời gian mới có thể rời khỏi khu vực phải sơ tán do giao thông ùn tắc nghiêm trọng.
"Vừa có tiếng máy bay trực thăng, vừa có tiếng drone bay ngay trên đầu, cảm giác mọi thứ rất hỗn loạn. Cổ họng và mũi tôi bị đau rát, còn vợ tôi bị chóng mặt," anh Van Ly nói. Tuy nhiên, đại úy Concialdi trấn an người dân thông qua phương tiện truyền thông rằng "hiện không có gì độc hại hay gây nguy hiểm ở ngoài khu vực sơ tán".
Lịch sử vi phạm của công ty
Công ty GKN Aerospace Transparency chuyên sản xuất linh kiện máy bay. Cơ sở tại hạt Orange chuyên cung cấp hệ thống kính cho máy bay quân sự và máy bay thương mại. Cuộc kiểm tra hồi tháng 11/2020 tại cơ sở này từng phát hiện một số vi phạm. Cụ thể, Cơ quan Quản lý Chất lượng Không khí South Coast (AQMD) xác định cơ sở không lưu trữ đầy đủ hồ sơ về phát thải hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC), loại chất có thể gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng nếu phát tán ở mức độ nguy hiểm.
Thanh tra cũng phát hiện công ty vận hành thiết bị mới mà chưa có giấy phép, đồng thời sử dụng một số thiết bị không đúng với mô tả trong giấy phép hiện hành. Công ty còn thay đổi thiết bị đã được cấp phép mà không xin điều chỉnh giấy phép theo quy định. Sau hai thông báo từ lực lượng chức năng yêu cầu công ty khắc phục tình trạng vào cuối năm 2020 và đầu năm 2021, nhưng công ty không thực hiện đầy đủ, GKN Aerospace Transparency đã phải nộp khoản tiền phạt khoảng 900.000 USD hồi tháng 4/2021.
Cảnh báo y tế
Giới chức y tế hạt Orange cho biết không khí bên ngoài vùng sơ tán hiện vẫn ở mức an toàn. Bác sĩ Regina Chinsio-Kwong, quan chức y tế tại hạt Orange, cho biết việc tiếp xúc với hóa chất MMA có thể gây "kích ứng nghiêm trọng" ở phổi và khoang mũi, cũng như gây chóng mặt và buồn nôn. Theo bà, hiện chưa có nhiều trường hợp đã được ghi nhận về tác động của hóa chất MMA đối với con người, nên rất khó dự đoán hậu quả trong thực tế nếu xảy ra vụ nổ. Vì vậy, người dân được khuyến cáo nghiêm túc tránh xa khu vực cần sơ tán.
"Chúng tôi đang đối diện một vấn đề chưa từng trải qua trước đây và cũng chỉ có rất ít thông tin hữu dụng trong lĩnh vực y tế về vấn đề này," bà Chinsio-Kwong nói.
