Ngày 8 tháng 6, tại thủ đô Moskva của Nga, Viện Thông tin Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga đã phối hợp cùng Trung tâm Luật hòa bình và Quỹ Quốc tế Con đường Hòa bình tổ chức một hội thảo bàn tròn với chủ đề: Các cơ chế pháp lý và thể chế hợp tác giữa các quốc gia nhằm bảo đảm hòa bình và an ninh ở Biển Đông. Sự kiện được tổ chức theo hình thức kết hợp trực tiếp và trực tuyến, nhân dịp kỷ niệm 10 năm phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) tại La Hay, Hà Lan về vấn đề Biển Đông. Hội thảo đã thu hút sự tham gia của đông đảo các chuyên gia, học giả đến từ Nga và nhiều quốc gia khác trên thế giới.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình và an ninh
Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học Luật Irina Umnova-Konyukhova, Nghiên cứu viên cao cấp tại Ban nghiên cứu pháp luật, Viện Thông tin Khoa học Xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học Nga, đã nhấn mạnh rằng hiện nay cộng đồng quốc tế ngày càng nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của hòa bình và an ninh đối với tiến trình phát triển chung. Mặc dù luật pháp quốc tế đã thiết lập các nguyên tắc gìn giữ hòa bình, nhưng thế giới vẫn chứng kiến không ít cuộc xung đột. Bà trình bày tham luận tại hội thảo, nhấn mạnh rằng ngay cả khi chưa leo thang thành đối đầu vũ trang, căng thẳng kéo dài cũng có thể cản trở hợp tác hòa bình giữa các quốc gia trong các lĩnh vực kinh tế, đối ngoại, bảo vệ môi trường và phát triển văn hóa-xã hội.
Vai trò của các cơ chế pháp lý và thể chế
Theo Giáo sư Umnova-Konyukhova, trong bối cảnh xung đột, các cơ chế pháp lý và thể chế hiệu quả tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm giải quyết các tranh chấp một cách hòa bình, thông qua sử dụng các công cụ ngoại giao, đàm phán và ký kết các thỏa thuận. Liên quan đến vấn đề Biển Đông, các học giả nhận định rằng nhìn chung, các quốc gia trong khu vực Biển Đông đang tiếp tục thúc đẩy và tham gia đối thoại về vấn đề này, đồng thời cùng chia sẻ mong muốn chung bảo đảm hòa bình và an ninh trong khu vực.
Đề xuất giải pháp duy trì hòa bình và ổn định
Các chuyên gia và học giả tham dự hội thảo đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực. Trong đó, họ kêu gọi giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, ủng hộ các nỗ lực nhằm sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất và phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982). Đồng thời, họ nhấn mạnh sự cần thiết phải tôn trọng nguyên tắc thượng tôn pháp luật trên biển và đại dương.
Tăng cường hợp tác và lòng tin chiến lược
Hội thảo cũng thống nhất ý kiến rằng các quốc gia Biển Đông có thể tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực như bảo vệ môi trường, nghiên cứu biển, cứu hộ cứu nạn... nhằm tăng cường lòng tin chiến lược. Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học Lịch sử Dmitry Mosyakov, Giám đốc Trung tâm Đông Nam Á, Australia và châu Đại Dương, Viện Phương Đông học, Viện Hàn lâm Khoa học Nga, đã đánh giá cao chính sách của Việt Nam. Theo ông, trong bối cảnh tình hình Biển Đông có những diễn biến căng thẳng, Việt Nam liên tục kêu gọi kiềm chế, thực hiện nghiêm túc Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Ðông (DOC) và giải quyết tranh chấp thông qua các biện pháp hòa bình. Lập trường này tiếp tục đóng góp vào việc duy trì hòa bình, ổn định và hợp tác ở Biển Ðông.
