Trong một bài đăng trên mạng xã hội vào ngày 23.5, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo rằng các chi tiết cuối cùng của một bản ghi nhớ hợp tác vẫn đang được thảo luận và sẽ sớm được công bố. Ông nhấn mạnh thỏa thuận tiềm năng này có thể bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng đối với vận chuyển năng lượng toàn cầu.
Theo bài viết được The Guardian dẫn lại, ông Trump khẳng định: "Thỏa thuận về cơ bản đã được đàm phán xong, chỉ còn chờ hoàn tất giữa Mỹ, Iran và các quốc gia khác." Tuyên bố này được đưa ra sau khi Reuters đưa tin Iran và Pakistan đã gửi Mỹ một đề xuất sửa đổi nhằm chấm dứt chiến sự và mở lại eo biển Hormuz.
Một quan chức khu vực am hiểu về nỗ lực hòa giải cho biết với Hãng tin AP rằng thỏa thuận tiềm năng có thể bao gồm tuyên bố chính thức chấm dứt xung đột, đàm phán trong hai tháng về chương trình hạt nhân của Iran, việc Tehran mở lại tuyến vận chuyển chiến lược, và Mỹ chấm dứt phong tỏa các cảng Iran.
Trong bài đăng ngày 23.5, ông Trump cũng tiết lộ đã điện đàm với lãnh đạo Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Qatar, Ai Cập, Jordan, Bahrain, Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan và Israel. Tuy nhiên, chi tiết cụ thể của thỏa thuận vẫn chưa được làm rõ.
Cùng ngày, ông Trump cho biết đã gặp các nhà đàm phán Mỹ, bao gồm Đặc phái viên Steve Witkoff, cố vấn Jared Kushner và Phó Tổng thống JD Vance, để thảo luận về vòng đề xuất mới nhất.
Trước đó, tình hình vẫn rất căng thẳng. Ông Trump từng nói với Đài CBS rằng ông chỉ ký thỏa thuận khi Mỹ đạt được "mọi thứ mình muốn", đồng thời cảnh báo Washington có thể nối lại các cuộc tấn công Iran nếu không đạt được thỏa thuận.
Theo Reuters, khuôn khổ đang được thảo luận có thể gồm ba giai đoạn: chính thức chấm dứt chiến sự, xử lý khủng hoảng tại eo biển Hormuz, và mở ra thời hạn 30 ngày để đàm phán một thỏa thuận rộng hơn, có thể được gia hạn.
Về phía Iran, Hãng thông tấn Fars ngày 24.5 đưa tin tuyên bố của ông Trump về việc thỏa thuận gần hoàn tất là "không phù hợp với thực tế". Fars nhấn mạnh việc quản lý eo biển Hormuz, bao gồm tuyến đường, thời gian, phương thức đi lại và cấp phép, vẫn thuộc quyền quyết định của Iran.
Ba quan chức cấp cao Iran nói với The New York Times rằng thỏa thuận có thể chấm dứt giao tranh ở Iran và Lebanon, mở đường giải phóng khoảng 25 tỉ USD tài sản Iran bị đóng băng ở nước ngoài, trong khi một thỏa thuận hạt nhân sẽ được đàm phán trong vòng 30 đến 60 ngày.
Nhà đàm phán hàng đầu Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf, tuyên bố nước này sẽ không thỏa hiệp về "các quyền hợp pháp" của mình. Ông cũng cảnh báo nếu Mỹ tái khởi động xung đột, hậu quả sẽ "mạnh mẽ và cay đắng hơn".
Trong khi đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei ngày 23.5 cho biết xu hướng trong tuần qua là "giảm bớt tranh chấp", nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục thảo luận thông qua các bên trung gian. Ông nói: "Chúng ta sẽ phải chờ xem tình hình kết thúc thế nào trong ba hoặc bốn ngày tới."
Pakistan đã đặt mục tiêu thu hẹp những khác biệt giữa Iran và Mỹ sau nhiều tuần giao tranh. Sau các cuộc gặp tại Tehran ngày 22 và 23.5, Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir cho biết chuyến thăm "rất hiệu quả", đồng thời nói thêm rằng các cuộc đàm phán "đã đóng góp đáng kể vào tiến trình hòa giải".
Thông tin về thỏa thuận tiềm năng lập tức gây tranh cãi trong nội bộ Mỹ. Một số nhân vật Cộng hòa theo đường lối cứng rắn chỉ trích các điều khoản được đồn đoán là quá mềm dẻo với Iran. Cựu Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cho rằng thỏa thuận có thể tạo lợi thế cho Iran.
