Trong bài phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Campuchia Hun Manet khẳng định rằng ASEAN cần nhìn nhận một cách tỉnh táo về những thách thức đang bủa vây nền hòa bình, ổn định và tăng trưởng hiện nay. Từ đó, khối cần xác định các bước đi chiến lược phù hợp để củng cố mạnh mẽ sự hợp tác khu vực.
Nhìn lại chặng đường đã qua, Thủ tướng Hun Manet cho biết ASEAN đã trải qua một hành trình chuyển đổi đáng tự hào. Khu vực từng bị chia cắt sâu sắc bởi xung đột, khác biệt ý thức hệ và thiếu vắng lòng tin, nay đã trở thành một trong những điểm sáng ổn định và phát triển năng động nhất thế giới. Ông lưu ý rằng hòa bình trong thời đại ngày nay không thể được xem là điều hiển nhiên.
Về khu vực, Thủ tướng Hun Manet khẳng định cam kết vững chắc của Campuchia đối với việc thúc đẩy hợp tác láng giềng. Ông nhấn mạnh sự cần thiết của việc phối hợp chặt chẽ để xử lý tận gốc các thách thức xuyên biên giới như tội phạm xuyên quốc gia, nạn buôn bán ma túy, mua bán người và suy thoái môi trường sinh thái.
Đặc biệt, Campuchia kiên định lập trường ủng hộ thực hiện đầy đủ Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và kỳ vọng sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) đảm bảo tính thực chất, hiệu quả. Điều này nhằm duy trì vững chắc nền hòa bình và ổn định tại vùng biển chiến lược đối với toàn khu vực.
Ở góc độ kinh tế, Thủ tướng Hun Manet nhận định thế giới đang chịu tác động đồng thời của các cuộc khủng hoảng đan xen. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một nền kinh tế ASEAN có khả năng tự cường và liên kết chặt chẽ là yêu cầu chiến lược sống còn. Ông nói: "Hòa bình là điều kiện kiên quyết cho phát triển, còn thịnh vượng là mục tiêu cuối cùng của tiến trình xây dựng cộng đồng ASEAN."
Thủ tướng Lào: Nâng cao năng lực ứng phó với thách thức mới
Tham luận tại phiên họp, Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone cho rằng ASEAN cần nâng cao năng lực ứng phó linh hoạt với các thách thức mới nổi. Khối cần bảo đảm tiếp tục là nền tảng đáng tin cậy cho tham vấn, hợp tác và ngoại giao phòng ngừa, qua đó biến thách thức thành cơ hội vì lợi ích chung.
Thủ tướng Sonexay Siphandone nhấn mạnh yêu cầu thiết yếu của việc thúc đẩy hội nhập và kết nối toàn diện trong ASEAN. Ông đặc biệt đề cao tầm quan trọng chiến lược của các dự án kết nối quy mô lớn như tuyến đường cao tốc Vientiane - Hà Nội và dự án đường sắt Lào - Việt Nam dọc hành lang kinh tế Đông - Tây. Đây được coi là những động lực mũi nhọn thúc đẩy thương mại, duy trì sức sống chuỗi cung ứng và tăng cường giao lưu nhân dân.
Thủ tướng Sonexay Siphandone khẳng định Lào có tiềm năng lớn trong lĩnh vực năng lượng sạch và sẵn sàng tạo điều kiện để các nước ASEAN và đối tác đầu tư vào cơ sở hạ tầng kết nối năng lượng.
Thủ tướng Thái Lan: Gắn hợp tác với lợi ích thiết thực của người dân
Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul nhận định những biến động của thế giới vừa đặt ra thách thức khổng lồ, song cũng mở ra cơ hội vàng để khu vực khẳng định vai trò và vị thế. Theo ông, trong khi nhiều khu vực trên thế giới đang trải qua bất ổn và xáo trộn, ASEAN có tiềm năng lớn để trở thành một trong những khu vực ổn định nhất toàn cầu, thu hút dòng vốn đầu tư tìm kiếm môi trường an toàn.
Thủ tướng Anutin Charnvirakul khẳng định các cơ chế do ASEAN dẫn dắt đã chứng minh hiệu quả vượt trội trong việc kiến tạo không gian hợp tác bình đẳng, góp phần bảo đảm cân bằng chiến lược. ASEAN phải kiên định duy trì tâm thế này để thích ứng với sự thay đổi của môi trường quốc tế.
Bên cạnh đó, Thủ tướng Thái Lan đặc biệt đề cao yêu cầu đưa hợp tác khu vực gắn chặt với lợi ích thiết thực của người dân. Ông khẳng định: "Thành công của ASEAN không nên được đánh giá chỉ bằng số lượng hội nghị hay bản tuyên bố, mà phải được đo lường bằng mức độ an toàn, thịnh vượng và niềm tin của người dân vào tương lai."
Thế hệ trẻ ASEAN đang đứng trước lằn ranh của cơ hội và thách thức từ cuộc cách mạng công nghệ, đòi hỏi các nước tăng cường phối hợp ứng phó với những vấn đề đe dọa đời sống hằng ngày.
Timor-Leste và Philippines: Hợp tác số và an ninh năng lượng
Phát biểu lần đầu tiên với tư cách thành viên chính thức của ASEAN, Thủ tướng Timor-Leste Xanana Gusmão kêu gọi ASEAN chủ động xây dựng các khuôn khổ hợp tác, quản trị số chung để bảo đảm công nghệ phục vụ con người một cách bao trùm, thay vì khoét sâu chia rẽ xã hội. Ông cam kết sẵn sàng học hỏi kinh nghiệm để cùng bồi đắp một khu vực tự cường và thịnh vượng.
Trong thông điệp ghi hình, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. cho rằng ASEAN phải củng cố vai trò trung tâm, chủ động dự báo để ứng phó hiệu quả. Ông hối thúc ưu tiên hàng đầu cho bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và phúc lợi công dân. Tổng thống Philippines kêu gọi thúc đẩy triển khai siêu dự án Lưới điện ASEAN (APG), coi đây là khoản đầu tư chiến lược dài hạn nhằm nâng cao năng lực tự cường.
Khối cũng cần duy trì dòng chảy hàng hóa thiết yếu, tăng sức chịu đựng cho chuỗi cung ứng, chia sẻ thông tin kịp thời và xây dựng cơ chế khẩn cấp cứu trợ công dân khi gặp khủng hoảng. Tổng thống Philippines tin tưởng rằng sức mạnh của tham vấn và hành động chung sẽ giúp ASEAN chủ động định hình tương lai thay vì chỉ ứng phó bị động.
