Rau là nhóm thực phẩm thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Việc đảm bảo chất lượng, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc không chỉ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành rau Việt Nam. Mặc dù VietGAP đã đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy sản xuất nông nghiệp an toàn, nhưng tỷ lệ áp dụng còn thấp. Theo số liệu của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, năm 2025 cả nước có khoảng 1,15 triệu ha trồng rau, nhưng diện tích được chứng nhận VietGAP chỉ hơn 8.000 ha, tương đương khoảng 0,5% đến 0,6% tổng diện tích.
Hội thảo góp ý dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia về quy trình sản xuất, sơ chế rau an toàn thực phẩm diễn ra ngày 9/6. Ông Nguyễn Xuân Điệp, Viện Nghiên cứu rau quả, cho biết sau gần 20 năm triển khai, VietGAP đã mang lại nhiều kết quả tích cực nhưng chưa tạo được sức lan tỏa rộng. Nhiều hộ sản xuất nhỏ lẻ và hợp tác xã quy mô nhỏ gặp khó khăn trong việc đáp ứng yêu cầu về hồ sơ, ghi chép, giám sát nội bộ và chi phí chứng nhận.
Tại hội thảo, ông Nguyễn Quý Dương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, nhấn mạnh sự cần thiết xây dựng một bộ tiêu chuẩn đơn giản hơn, khả thi hơn để tạo điều kiện cho các hộ sản xuất nhỏ lẻ tham gia chuỗi sản xuất an toàn. Ông Dương cho rằng cần làm rõ phạm vi áp dụng và mục tiêu của tiêu chuẩn, đồng thời xác định đây là công cụ hướng dẫn thực hành hay phục vụ chứng nhận để có thiết kế kỹ thuật phù hợp.
Dự thảo Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) “Quy trình sản xuất, sơ chế rau bảo đảm an toàn thực phẩm” được xây dựng theo hướng đảm bảo cơ sở khoa học, phù hợp thực tiễn sản xuất và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất. Bộ tiêu chuẩn cung cấp quy trình, biểu mẫu và hướng dẫn kỹ thuật dễ hiểu, dễ ghi chép, dễ thực hiện, đồng thời tạo căn cứ thống nhất cho kiểm tra, giám sát và truy xuất nguồn gốc.
Đóng góp ý kiến, ông Hoàng Anh Thư, Phó Giám đốc Hợp tác xã Tân Minh Đức (Hải Phòng), cho rằng dự thảo đã có nhiều điểm thực tiễn, đặc biệt là đơn giản hóa yêu cầu về hồ sơ. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu các biểu mẫu ngắn gọn, dễ sử dụng hơn, đồng thời khuyến khích áp dụng ghi chép điện tử và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR đối với cơ sở có điều kiện.
Nhiều đại biểu đề xuất tiêu chuẩn cần đi kèm các tài liệu hướng dẫn triển khai như sổ tay kỹ thuật, mẫu nhật ký sản xuất, bảng kiểm đánh giá tuân thủ và hướng dẫn truy xuất nguồn gốc để đảm bảo khả năng áp dụng rộng rãi. Trên cơ sở các ý kiến đóng góp, Ban soạn thảo sẽ tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia trước khi trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định và công bố trong năm 2026.
