Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, cùng Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul, Thủ tướng Timor Leste Kay Rala Xanana Gusmao, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc Izumi Nakamitsu và đông đảo đại biểu đã tham dự Phiên khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN 2025.
Định hướng chiến lược cho ASEAN
Phát biểu định hướng tại diễn đàn, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Diễn đàn Tương lai ASEAN 2025 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chủ đề của diễn đàn phản ánh những giá trị cốt lõi mà ASEAN đang theo đuổi và định hướng cho tương lai của Hiệp hội trong giai đoạn tới. Thủ tướng đặt ra câu hỏi then chốt: Trong một thế giới đang thay đổi sâu sắc, vấn đề đặt ra cho chúng ta ngày hôm nay không chỉ là ASEAN sẽ thích ứng ra sao, mà là ASEAN sẽ định hình như thế nào cho tương lai của chính mình trong thế kỷ 21?
Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, sau 59 năm hình thành và phát triển, dấu ấn lớn nhất của ASEAN không chỉ nằm ở quy mô dân số gần 700 triệu người hay vị thế là một trong những trung tâm tăng trưởng năng động nhất thế giới, mà là ở những nỗ lực vượt lên trên khác biệt, vun đắp lòng tin và mở rộng hợp tác để trở thành một Cộng đồng đoàn kết, tự cường, thống nhất trong đa dạng. Nếu gần sáu thập kỷ qua là hành trình xây dựng bản sắc ASEAN, thì những thập kỷ tới sẽ là hành trình định hình tương lai của ASEAN trong một thế giới mà các quy tắc nền tảng về kinh tế, công nghệ và quyền lực toàn cầu đang được viết lại. Công nghệ đang tái định nghĩa năng lực cạnh tranh, trí tuệ nhân tạo tái định nghĩa năng suất, dữ liệu tái định nghĩa quyền lực, và chuyển đổi xanh tái định nghĩa mô hình phát triển.
Theo Thủ tướng, trong thời khắc mang tính bước ngoặt này, lợi thế không chỉ thuộc về các quốc gia có nguồn lực lớn mà còn thuộc về các quốc gia và khu vực có khả năng tham gia định hình các quy tắc và chuẩn mực mới. Việt Nam tin rằng ASEAN cần và phải trở thành một chủ thể tích cực trong tiến trình đó - nơi không chỉ tiếp nhận các xu thế toàn cầu, mà còn là động lực góp phần định hình chính các xu thế đó.
Ba tầm vóc chiến lược
Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ, trên hành trình thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, ASEAN cần hướng tới ba tầm vóc chiến lược:
Thứ nhất, không chỉ tham gia các xu thế toàn cầu mà còn góp phần định hình các xu thế đó. Trong nhiều thập kỷ qua, ASEAN là khu vực được thụ hưởng hòa bình, hội nhập và thương mại mở. Nhưng trong một thế giới ngày càng phân mảnh và cạnh tranh gay gắt, ASEAN cần có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong việc xây dựng các chuẩn mực, luật lệ và cấu trúc hợp tác mới, giải quyết khác biệt trên cơ sở luật pháp quốc tế. ASEAN cần trở thành trung tâm đối thoại, tâm điểm hợp tác và điểm tựa của lòng tin, đóng góp đặc biệt cho hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực và thế giới.
Thứ hai, không chỉ là trung tâm sản xuất mà còn là trung tâm đổi mới sáng tạo. Lợi thế lao động và vị trí địa lý đã đưa ASEAN trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng trong kỷ nguyên số, tương lai thuộc về những nền kinh tế biết sáng tạo. ASEAN không chỉ là nơi công nghệ được tiêu thụ mà phải trở thành nơi công nghệ được tạo ra, không chỉ là nơi chuỗi cung ứng đi qua mà phải trở thành nơi chuỗi giá trị được định hình. Điều này đòi hỏi ASEAN đầu tư mạnh mẽ hơn cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và nguồn nhân lực chất lượng cao, tiến tới hình thành hệ sinh thái công nghệ và số hóa mang bản sắc ASEAN.
Thứ ba, không chỉ là cộng đồng các quốc gia mà còn là cộng đồng thực sự của người dân. Mục tiêu cuối cùng của mọi chiến lược phát triển không phải là những con số tăng trưởng mà là chất lượng cuộc sống của người dân. Đổi mới mà làm gia tăng khoảng cách thì không phải là tiến bộ, và tăng trưởng thiếu bao trùm thì không thể bền vững. Một ASEAN thành công không chỉ được đo bằng GDP mà bằng cơ hội cho thế hệ trẻ, vai trò của phụ nữ, sự bảo vệ dành cho nhóm dễ bị tổn thương, và mức độ mỗi người dân cảm nhận đây là cộng đồng mình thuộc về.
Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, giá trị lớn nhất của ASEAN trong gần 60 năm qua là chứng minh rằng khác biệt không dẫn đến chia rẽ, thống nhất không triệt tiêu đa dạng, hội nhập không mất đi bản sắc. Giá trị lớn nhất trong những thập niên tới sẽ là chứng minh rằng một cộng đồng đoàn kết và tự cường có thể tham gia định hình tích cực cho hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực và thế giới. Trên hành trình đó, Việt Nam cam kết đồng hành cùng ASEAN bằng khát vọng kiến tạo tương lai, bởi tương lai của Việt Nam gắn liền với tương lai của ASEAN và hòa bình, ổn định, thịnh vượng chung của cả khu vực.
Phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao và các lãnh đạo
Phát biểu khai mạc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, diễn đàn năm nay tập trung trao đổi về những vấn đề hệ trọng, bức thiết đối với ASEAN hiện tại và tương lai. Các đại biểu sẽ lắng nghe ý kiến từ quan chức, chuyên gia về các chủ đề như củng cố đoàn kết, nâng cao tự cường - tự chủ chiến lược, phòng ngừa xung đột, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, an ninh năng lượng, trí tuệ nhân tạo và công nghệ tài chính. Các phiên thảo luận sẽ gợi mở ý tưởng mới và giải pháp đột phá, góp phần hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Thủ tướng Campuchia Hun Manet cho biết, AFF là nền tảng quan trọng để các nước ASEAN trao đổi thẳng thắn về những vấn đề khu vực. Chủ đề diễn đàn phản ánh kịp thời tình hình thực tế. Ông chỉ ra các vấn đề liên quan hòa bình, kinh tế và người dân. Về hòa bình, Đông Nam Á từng chứng kiến mất lòng tin chiến lược và nghèo đói, nhưng qua đối thoại và xây dựng lòng tin, ASEAN trở thành khu vực ổn định và phát triển năng động. Các nhà lãnh đạo đã chọn đối thoại thay vì đối đầu. Thủ tướng Campuchia khẳng định tầm quan trọng của quan hệ với Thái Lan, cam kết thúc đẩy đối thoại và hòa bình, cảm ơn cộng đồng quốc tế đã giúp kiến tạo thỏa thuận ngừng bắn. Về kinh tế, thế giới đang chứng kiến khủng hoảng liên tiếp và những cơn gió ngược. Hướng tới tương lai, ASEAN phải xây dựng cộng đồng bao trùm bền vững, tận dụng các thỏa thuận thương mại tự do, thúc đẩy hội nhập kinh tế nội khối. Thành công của ASEAN phải được đo bằng cuộc sống ấm no của người dân.
Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone nhấn mạnh, thế giới đang đối mặt hiện thực khắc nghiệt. Trong bối cảnh đó, AFF trở thành nền tảng quan trọng để các nước ASEAN trao đổi quan điểm và tìm cách ứng phó thách thức mới. Theo Thủ tướng Lào, ASEAN cần duy trì đoàn kết và tự cường, thúc đẩy vai trò trung tâm dựa trên nguyên tắc chung, tăng cường hợp tác trong mọi lĩnh vực, biến thách thức thành cơ hội và mang lại hạnh phúc cho người dân. Các chủ đề thảo luận tại AFF lần thứ 3 mang tính thời sự cao, và ông tin tưởng diễn đàn sẽ tiếp tục đóng góp cho xây dựng Cộng đồng ASEAN, cung cấp bài học để triển khai hiệu quả Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
